Mirzə Xəzərin Səsi: Category Cənubdan gələn səslər

Dünya Azərbaycanlıları Kоnqrеsinin Günеy Azərbaycanda baş verən son hadisələrlə bağlı bəyanatı

Mirzə Xəzər — Wed, 20 Aug 2008 21:09:28 -0400

Dünyada insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsinin priоritеt məsələyə çеvrilməsinə, bеynəlхalq təşkilatların bununla bağlı fəaliyyətin gücləndirilməsi barədə tövsiyyələrinə baхmayaraq Iran adlanan ölkədə fars-şоvinist rеjim 35 milyоndan artıq Azərbaycan türkünün ən ibtidai hüquqlarının pоzulmasını uzun illərdir yürüdülən ayrı-sеçkilik siyasətinin tərkib hissəsinə çеvirib. Günеy Azərbaycanda milli hərəkatının üzvlərinin həbsi, həbsхanalarda ağlagəlməz işgəncə mеtоdlarından gеniş istifadə, girоv müqabilində müvəqqəti azadlığa buraхılanların ailəsinə bеlə хəbər vеrilmədən təkrar həbsi, həbs еdilənlərin naməlum yеrdə saхlanılmaları, vəkillərlə görüşə icazə vеrilməməsi, ailənin digər üzvlərinin sıxışdırılması və hədə-qоrхulara məruz qalması, özəlliklə tələbələrə qarşı təzyiqlərin daha da artırılması güney azərbaycanlılarınin öz milli haqları uğrunda mübarizəsinin gеtdikcə daha da güclənməsi və daha gеniş çеvrəni əhatə еtməsinin qarşısının alınmasına yönəlik şоvinist siyasətin təzahürləridir. Günеydən əldə еdilən bilgilərə görə, Səccad Radmehr, Fəraz Zehtab və Aydın Xaceyi, Daryuş və Şahrux Hatəmi qardaşları, Vədud Əsədi, Peyman Qulami, Əli Abdullahzadə hüquq müdafiəçisi Həmid Valayi, mühəndis Daryuş Hatəmi və Qulam Nəcəfi qanunsuz həbs olunaraq işgəncə və təzyiqlərə məruz qalmışlar. Işgəncələr sırasına elektrik cihazlarından istifadə, ayaqdan asılma, ağır fiziki əzablar, söyüş və təhqirlər, şəхsiyyəti alçaldan əməllər daхildir. Əgər əvvəllər təzyiqlər хəbərdarlıq və ya həbslər şəklində оlurdusa, indi hərəkat fəallarının naməlum və şübhəli şəkildə dünyasını dəyşiməsi, adam оğurluğu yayılıb. Təbriz milli fəallarından olan Afşin Urfan Xosroşahi öz iş yerində qətlə yetirilib. O ağır işgəncələrdən sonra iplə boğularaq oldürülüb. Ölümündən əvvəl о, dəfələrlə ETTELAAT-a çağrılaraq hədə-qorxuya məruz qalıb. Başqa bir hərəkatçı-Fərhad Mohsüni Neqaristani də ETTELAAT məmurlarının verdiyi elektrik şoku işgəncəsi nəticəsində vəfat еdib.

Tələbələrə təzyiqləri artıran rеjim Tehran və Təbriz universitetlərində əlaçı azərbaycanlı tələbələri hеç bir əsas göstərmədən təhsildən uzaqlaşdırır. Təbriz Universitetinin tələbəsi оlan 37 milli fəal siyasi-milli fəalliyyətdə təqsirləndirilərək təhsillərini davam etdirmək hüququndan qanunsuz оlaraq məhrum еdilib. Qadir Kəyani, Əmin İmami, Nadir Məhdi Qarabaği, Səməd Paşayi və Nahid Babazadə adlı tələbələr də еyni ittihamla təhsildən kənarlaşdırılıb. Qеyd еdək ki, adı bu siyahıda оlan Qadir Kəyani ali məktəblərə kеçirilən tələbə qəbulu imtahanlarında bütün ölkə üzrə 1,5 milyon abituriyent içərisində ən yüksək bal toplayanların ilk onluğunda yer alıb.

Bütün bu sadalananlar Iran rеjiminin öz milli hüquqları uğrunda mübarizə aparan Azərbaycan türklərinə qarşı inkarçı və assimilasiya siyasətinin göstərisidir. Dünyada insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi istiqamətində fəaliyyətin gеnişləndirilməsi tələbi ilə çıхış еdən bеynəlхalq qurumların, hüquq-müdafiə təşkilatlarının Iran adlanan ölkədə baş vеrənlərə laqеyd və еtinasız münasibəti rеjimin təzyiqlərini daha da artırmasına rəvac vеrir. Dünya Azərbaycanlıları Kоnqrеsi оlaraq Iran adlanan ölkədə sоydaşlarımıza qarşı təzyiqlərin dayandırılmasını, həbsdə saхlanan fəalların azad еdilməsini, tələbələrə qarşı əsassız ittihamlara sоn vеrilməsini tələb еdir və dünya birliyini, bеynəlхalq təşkilatları, hüquq-müdafiə qurumlarını insan hüquq və azadlıqlarının qоrunmasında əməli fəaliyyətə çağırırıq.

ДАК-ın həmsədrləri:

Sabir Rüstəmxanlı
Firuddin Pərvizniya

20.08.2008

Iranda milli hərəkatın daha iki fəalı həbs olunub

Mirzə Xəzər — Tue, 19 Aug 2008 02:22:17 -0400

İran azərbaycanlılarının hüquqları uğrunda hərəkatın fəallarından olan Musa Əhmədi və Əbülfəz Babapur bu ölkənin xüsusi xidmət orqanları tərəfindən həbs olunub. Dünya Azərbaycanlıları Konqresindən (DAK) APA-ya verilən məlumata görə, Mərənd şəhərinin ziyalılarından hesab olunan M. Əhmədi, “Mərəndimiz” və “Ata xəbər” internet xəbər saytlarının yaradıcısı Ə. Babapur müxtəlif vaxtlarda öz mənzillərində tutulublar. Saxlanılan azərbaycanlılar təzyiqə və təhqirə məruz qalıblar. Hər iki şəxsə milli məsələlərlə məşğul olmamaq barədə xəbərdarlıq edilib. Bununla yanaşı Mərəndin Azadi Universitetinin bir neçə tələbəsi İran İnformasiya Nazirliyinin (Ettelaat) yerli şöbəsinə çağırılıb və onlardan ifadə alınıb.

Bakı. Ramil Məmmədli – APA.

BİZ DÜŞMƏNÇİLİK NİYYƏTİLƏ YAZMIRIQ (Cavabların cavabı)

Mirzə Xəzər — Mon, 28 Jul 2008 23:18:40 -0400

Sabir RÜSTƏMXANLI
Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin həmsədri, millət vəkili, xalq şairi

İran İslam Cümhuriyyətinin dini rəhbərinə ünvanladığım, diqqəti millətimizin taleyinə yönəltmək istəyimdən doğan xoş niyyətli məktubumun qonşu ölkədə düzgün anlaşılmayaçagını bilirdim. Bilirdim ki, sübuta ehtiyacı olmayan mülahizələrimin qarşısında söz tapa bilməyənlər xeyirxah niyyətimi bir kənara qoyub hər cür şər-böhtana əl atacaqlar. Bununla belə, cavabların daha ağrılı olacağını, heç olmasa zərrə qədər reallığa yaxın mövqedən yazılacağını gözləyirdim.

Amma əlimə çatan cavablar elə kor təəssübkeşlik, yalan, antiislam düşüncə nümunələridir ki, ciddi təhlilə və ya cavablandırmağa belə dəyməz. Ən çox heyrət doğuran budur ki, bu cızma-qaralar İranın rəsmi saytlarında, özü də aydın, ziyalı, universitet müəllimləri adından yazılıb. Aydındır ki, bu adlar şərtidir, yazanlar ayrı adamlardır. Ancaq özünü "Böyük İranın ziyalısı" sayan müəlliflərin bu qədər məhdudluğunu, məntiqsiz və ağ yalan danışdığını, özünü bu qədər uşaq yerinə qoyduğunu görəndə "Heyvanına şükür, İlahi!" deməkdən başqa söz tapmırsan. Görünür, bu adamların anladığı bir dil var, o da təhqir, böhtan və yalan dilidir. Mən bu dildə danışmağı bacarmıram və istəmirəm. Mən onlara öz dilimdə, yəni adam dilində cavab verəcəm.

Bu yazımın vətəndaşlıq qüruru, türk heysiyyəti olmayan adamların psixologiyasını dəyişməyəcəyini bilirəm. Ancaq belə dialoqlar zəruridir. Davam etməlidir ki, bəlkə bir gün Allah rəhm eləyə, onların bəsirət gözləri açıla, bütün dünyanın açıq-aşkar gördüyü həqiqətləri onlar da görə, vicdanları oyana və ağa ağ, qaraya qara deməyə cəsarətləri çata. Şükür, türk dili çox zəngindir və o qədər gözəl atalar sözlərimiz var ki, bir-ikisini yan-yana qoysam, bütün cəhalət bayquşlarına cavab olar. Xalq özünü anlamazlığa vurub hamının bildiyi həqiqətləri də inkar edənlər haqqında gözəl deyib: "Necəsən, qanmayım, atan yansın!" Təəssüf ki, cavab verən "müəllimlər" bu yolu tuturlar.

Gələk mətləbə. Mənə etirazları əsasən aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar: guya mən İranın daxili işlərinə qarışıram; DAK şübhəli bir təşkilatdır; İran türklərinin ana dili məsələsindən danışmaq olmaz, çünki onlar könüllü şəkildə "İranlıların milli dili" olan fars dilində oxuyurlar; mənim İran haqqında məlumatlarım azdır; bütün Quzey Azərbaycan xalqı çoxdan İranın cənnət qucağına can atır; dövlətçiliyin İran modelindən başqa bütün modellər yalandır və nəhayət, İrana qarşı söz deyənlərin hamısı - istər səmimi olsun, istər qeyri-səmimi - sionizmə bağlıdırlar...

Bu iradların bəzisinə münasibət bildirməyi özümə borc sayıram.

1. İranda yaşayan və əhalinin az qala yarısını təşkil edən türklərin insan haqları barədə danışmaq bu ölkənin daxili işlərinə qarışmaq demək deyil. Əvvəla, oradakı 35 milyon insan bizim doğma bacı-qardaşlarımızdır və biz onların taleyinə biganə qala bilmərik. İkincisi, insan haqları beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərindəndir və heç bir ölkənin daxili işi sayıla bilməz.

2. Hörmətli opponentlərim "Dünya Azərbaycanlıları Konqresi" ifadəsinə çox narahatlıqla və istehza ilə yanaşırlar. Başa düşmürlər ki, bu yolla on ildən artıq fəaliyyət göstərən böyük bir beynəlxalq təşkilatı gözdən sala bilməzlər. Azərbaycan türklərinin milli idealları uğrunda mübarizə eşqi durduqca DAK yaşayacaq və mən belə bir təşkilatın həmsədri olmaqla qürur duyuram. Dünyanın az qala bütün xalqlarının buna bənzər diaspor təşkilatları var. DAK taleyin hökmü ilə dünya ölkələrinə səpələnmiş bacı-qardaşlarımızın bir sıra problemlərinin həllinə kömək etmək istəyir və onu yalnız İrana yönəlik bir təşkilat sayanlar yanılırlar. Digər İran xalqlarının da belə təşkilatları var. Maraqlıdır, onların fəaliyyəti də İranda DAK-ın doğurduğu qədər narahatçılıq doğururmu?

3. Məktubumu təhqir sayanlar nəzərə alsınlar ki, onu millətimin İran mətbuatında dəfələrlə müsəlmana və insana yaraşmayan bir şəkildə təhqir edilməsinə cavab olaraq yazmışam. Niyə belə düşünürlər ki, İran mətbuatı türkü necə istəsə təhqir edə bilər, bizsə bunu canımıza sinirməli, həqiqəti ortaya qoymamalıyıq. Türk tarix boyu öz düzlüyü, mərdliyi, dosta dost, düşmənə düşmən olmağıyla seçilib. Heç bir rejim millətimizin bu böyük mənəvi keyfiyyətlərini əlindən ala bilməz.

4 .Cavablar yalandan azərilər və təbrizlilər adından, "Ərdəbilin səsi" və "Təbrizin səsi" kimi verilir. Şübhəsiz, belə deyil. Mən Təbriz tarixini kifayət qədər öyrənmiş və bu barədə yazmışam. Bura Azərbaycanın tarixi paytaxtı, böyük təbrizlilərin vətəni, inqilablar beşiyi, Səttərxanın, Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin, Pişəvərinin, dünya tarixi ilə yaşıd olan böyük bir türklük ənənəsinin mərkəzidir. Türklüyə qarşı çıxan, türk olmağa aşağılanmaq kimi baxan cahil və satqınlar təbrizli və azəri ola bilməz. Olsa da, ETTELAT-ın qulbeçəsi olar. Sovetlər dövründə adı azəri, özü rusdan artıq rus olan KQB ajanlarını çox görmüşük. Moskvanın xoşuna gəlmək üçün dədəsini də satmağa hazır olanlar o vaxtlar da var idi, amma tarix rüzgarı onları yer üzündən silib atdı.

5. Cavablardakı müraciət də maraqlıdır: "Cənab Sabir Rüstəmxanlı və ortaqları" yazırlar. (Nəzərinizə çatdırım ki, fars dilindən tərcüməni qeyri-peşəkarlar etməyib, amma yenə də, səhv ola bilər). Mənim ortağım Azərbaycanın azadlıq və bütövlüyünü istəyən bütün 50 milyonluq millətimdir. Sevinirəm ki, öz əməlim və həyatımla bu millətin az-az adamlara nəsib olan böyük sevgisini qazanmışam və ən böyük sərvətim də budur.

6. "Böyük İran" güneyli qardaşımı bu qədər xoşbəxt edibsə, niyə məqaləsini öz ana dilində yaza bilmir? Əgər cavablar mənədirsə, mənim dilim türk dilidir. Yox, əgər bunu öz dövlətlərinə sədaqətlərini nümayiş elətdirmək üçün yazırlarsa, onda onu mənə yox, İran hökumətinə ünvanlamalıydılar.

7. Məni tarixi məlumata malik olmamaqda və elmi əsaslara söykənməməkdə ittiham edənlərə bildirməliyəm ki, düzdür, mən diplomlu tarix professoru deyiləm. Şairəm. Tarixi romanlar müəllifiyəm. Amma özümü bu məktub müəlliflərinə bənzər tarixçilərdən 100 dəfə artıq bilim adamı sayıram. Çünki bütün Şərqin onlarla xalqının tarixini talayıb, oğurlayıb İranın adına çıxan saxta cızma-qaraçıların dizlərini yerə gətirəcək dərəcədə məlumatlıyam.

İranda xalqların "dil, kültür, ədəbiyyat, siyasi sistem, sosial həyat hüquqları baxımından eyni olduğunu" iddia edən alimlərin bütün tarix və həyat bilgisi tək bü cümləyə görə sıfıra bərabərdir və bu cümləni yazanların "elminin" bir quruşluq qiyməti qalmır. Elmin məzlum quzusunu siyasət canavarına yedizdirən bu cür tarix çobanlarının olmasından olmaması yaxşıdır.

Cavabların birində yazılır: "İran azəriləri sair iranlı etniklər kimi fars dilini özlərinin birlik gətirən milli və elmi dili hesab edirlər və öz ana dilləri kimi müqəddəs sayırlar, danışırlar, yazırlar, qoşurlar və bu dili özlərinin milli kimlik və birlik dili sayırlar." Ola bilər İranda belələri tapılsın. Amma iki il öncə Cənubi Azərbaycan şəhərlərinin küçələrinə tökülmüş 100 minlərlə insan "haray-haray, biz türküz" deyirdi və öz ana dillərində məktəb tələb edirdilər. "Haray-haray, biz farsız" demirdilər.

8. Tarixdən xəbərsizlər Azərbaycanı "İrani bozorgun" tərkib hissəsi sayır, Arazın quzeyindəki torpaqları Azərbaycan yox, Alban-Aran bölgəsi hesab edirlər. İstəyir alban de, istəyir aran, bu torpaqlar neçə min ildir türk torpaqlarıdır. İranda da türklərin hansı coğrafiyada yaşadıqları hər kəsə bəllidir. Ad oyunbazlığı nəyi dəyişəcək ki? Nəzərinizə çatdırıram ki, Azərbaycan deyəndə həm də Turan düşünülür. Firdovsi min il öncə İran və Turandan danışırdı. Biz o Turanın, Alp Ər Tonqanın nəsilləriyik. Az ərlər şərq tarixinin elə qədim qatlarından gəlirlər ki, onda hələ bu bölgədə fars-təzik tanıyan yox idi. Az sözünün yayılma arealına baxsanız yetərlidir.

Mən öz kitablarımı və araşdırmalarımı bir kənara qoyub özünü islam alimi sayanlara islam ensiklopediyasının dili ilə cavab vermək istəyirəm. 1979-cu ildə İstanbulda nəşr edilmiş islam ensiklopediyasının Azərbaycan bölümündə yazılır ki, Azərbaycan ismi böyük İsgəndər zamanından gəlir: "Cənub hüdudu Sisər bölgəsi daxil olmaqla Qızılüzən çayı, Şimal hüdudu isə Dərbənddir. Bu sürətlə bütün Aran Azərbaycana daxil olub, Bərdə şəhəri "Yuxarı Azərbaycan" adlandırılmışdır.

...Məsələn, Nuşirəvan zamanında Dərbənd qalalarını bina edən Barzius pəhləvi kitabəsində "Azərbaycan maliyyə müdiri" ünvanı ilə anılmışdır. Ərəblər də Azərbaycan ilə Ərməniyyə, Şirvan və Aran idarəçiliyini birləşdirib bu ölkənin heyyəti-ümmuyəsinə Ermənistan, yaxud Azərbaycan adını vermişdilər. Bu zamanlarda Azərbaycan cənubda Həmədan məntəqəsindən başlayıb şimalda Dərbəndə qədər uzanan böyük bir ölkə olmuşdur. İstəhri isə Erməniyyə ilə Aran və Azərbaycanın toplu bir xəritəsini vicuda gətirərək buna "Azərbaycan xəritəsi" demişdir.

Bu zat Xəzər dənizi xəritəsini çəkərkən də Dərbəndə qədər uzanan bütün sahəni Azərbaycan olaraq göstərmişdi. İlhanlılardan sonra Azərbaycanın tamamilə türkləşməsi və hər yerdə eyni ləhcədə danışması səbəbindən Aran və Şirvan tərəfdəki türklərə Azərbaycan türkləri, yaxud Azəri türkləri deyilməyə başlamışdır. Evliyyə Çələbi Qarabağa "kiçik Azərbaycan" dediyi kimi, Qafqaz tarixçisi P.Butkov Şəki, Gəncə, Şuşa, Şamaxı, Bakı, Quba xanlıqlarını Azərbaycan xanlıqları adlandırmışdı.

...Turklər, görünür, miladdan öncə yeddinci əsrdə sakların səfəri əsnasında buraya gəlib hakim zümrəni təşkil etmişdilər. ...Müaviyyənin "Azərbaycan harasıdır?" sualına Übeyt b. Sariya ismində biri "Bu, əskidən türklərə aid bir məmləkət idi" cavabını vermişdir... "

Bunlar İslam ensiklopediyasının fikridir. Bəziləri sonralar daha da dəqiqləşdirilmiş, həqiqətə yaxın olan fikirləridir. Buna bənzər yüzlərlə misal çəkmək olar. İndi neyləməliyik? Qədim mənbələrə və islam ensiklopediyasına inanaq, yoxsa XXI əsrdə Azərbaycan adını unutdurmağa çalışan fars nökərlərinə, kəsrəvilərin, mahmudilərin, İnayətulla Rzaların davamçılarına?

9. Müəlliflər bilmirlər ki, Türkmənçay müqaviləsi nəticəsində Azərbaycan xanlıqlarının təxminən yarısı quzeydə rusların işğalı altına düşəndə İran dedikləri ərazidə hakimiyyət Qacarların əlində idi. Ölkədə daxili çəkişmələr (bu işdə fars separatçıları ciddi rol oynayırdılar) nəticəsində mərkəzi hakimiyyət zəifləmişdi. Buna görə də Azərbaycan türkləri iyirmi müstəqil xanlığa parçalanmışdı. Onların hər biri özünü ayrıca dövlət sayırdı. Rusiya ilə müstəqil danışıqlar aparır, müqavilələr bağlayırdılar və Rusiya tərkibinə də Azərbaycan xanlıqları adı altında qatılmışdılar.

Cavablarda Azərbaycan xanlıqlarının bu iki yüz illik parçalanmadan sonra birləşmək arzusunu Arazdan şimaldakı türklərin "böyük İran vətənlərinə" məhəbbəti kimi yozurlar. Bəli, Azərbaycan türklərinin qonşu kimi İrana da məhəbbətləri var. Amma iki yüz il sonra fikirləşirsən ki, nə yaxşı Azərbaycanın quzeyi Rusiya tərkibinə keçdi. Çar Rusiyasının ağır şərtləri altında olsa da, anadilli məktəblər aça bildilər. Milli ziyalılarını yetişdirdilər və məhz onların fəaliyyəti nəticəsində bugünkü müstəqil dövlətimizin, yəni Şərqdə ilk demokratik cümhuriyyətin təməli qoyuldu.

Quzey Azərbaycan da İranın tərkibində qalsa, yəqin ki, indi "Böyük İran"dakı müsəlman-şiə qardaşlarımızın mərhəməti sayəsində biz də bəziləri kimi fars dilini "milli dilimiz" sayaraq, kimliyimizi unuda-unuda "Böyük Farsistan" nəğmələri oxuyacaqdıq. Bəli, Arazın güneyində və quzeyində qardaş həsrəti "köz altında alov" kimi yatmaqdadır, sönməyib, lakin bu, bütöv İran istəyinin alovları deyil. Bütöv və böyük Azərbaycan eşqinin və həsrətinin alovlarıdır.

10. Müəlliflər mənim ali dini rəhbərə hörmətlə etdiyim müraciətin müqabilində Azərbaycan Respublikası iqtidarı haqqında həqiqətə uyğun olmayan və tənqidi ifadələr işlədiblər. Quzey Azərbaycan cəmi 17 ildir müstəqilliyini bərpa edib, müharibə şəraitində yaşayır. Lakin biz islam dünyasına üzağlığı gətiririk, müsəlmanların çağdaş demokratik tələblərə uyğun idarəçilik sistemi qura bildiklərini nümayiş etdiririk. Bunu bütün dünya etiraf edir.

Quzey Azərbaycan türkləri öz talelərinin sahibləri olmaqla ana dilində misilsiz sənət abidələri yaratmış, mədəniyyətin bir çox sahələrində bölgə dövlətləri üçün əsl örnək olmuşdular. Yetişdirdiyi böyük sənətkarların dünyaca şöhrəti var və bu iş ildən-ilə sürətlənir.

İqtidar-müxalifət münasibətləri bizim daxili işimizdir, demokratiyanın inkişafına kömək edir və bizi bir dövlət olaraq ildən-ilə möhkəmləndirir. Buna görə də qardaşlarımız bizim qısa müddətdə keçdiyimiz yolla fəxr etməlidirlər. Çünki biz dünyada yaşayan Azərbaycan türklərinin tək bir dövlətiyik!

Azərbaycan Respubliukası dünyəvi dövlətdir, hər bir Azərbaycan türkü vicdan azadlığına malikdir, bizdə din azadlığı və başqa dinlərə dözümlülük vardır, hər il onlarla, yüzlərlə məscid, ibadətxana tikilir. Lap bugünlərdə Bakıda vaxtilə Stalin rejiminin dağıtdığı Bibi Heybət məscidi ən yüksək səviyyədə yenidən tikilib xalqın istifadəsinə verildi. Təzə Pir məscidi və Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin yenidən qurulmasına dövlət külli miqdarda vəsait ayırdı. Buna görə Azərbaycanı "dinə qarşı olan" bir dövlət saymaq ən azı vicdansızlıqdır və bu sözlərlə İslamın İrandakı acı durumunu, yəni fars şovinizminin alətinə çevrilməsini, antiislam prosesini pərdələmək mümkün deyil.

Biz dinin siyasiləşməsinə qarşıyıq, İrana dost kimi yanaşırıq, təəssüf ki, İran din pərdəsi altında Azərbaycan Respublikasında çox vaxt öz gizli siyasi təbliğatlarını aparmağa çalışır. Atalarımızın başqa bir gözəl sözü də var: "Özünə umac ova bilmir, başqasına əriştə kəsir".

Opponentlərimin iddiasına görə, Azərbaycan Respublikasının tək bir yolu var ki, o da öz təhsil, mədəniyyət, təhlükəsizlik və iqtisadiyyat sistemlərini İran İslam Respublikası sisteminə uyğunlaşdırmaqdır. Sanki 35 milyonumuz bu yolla xoşbəxt günə çıxıb, biz qalmışıq!

Bir müəllif isə başından böyük belə bir iddiada bulunur ki, guya keçmişdə heç Azərbaycan adında ölkə olmayıb və Azərbaycan adından danışmaq yalançılıq və boşboğazlılıqdır, biz məktəblərimizdə öz tariximizi öyrətməklə şionizmə, küfrə xidmət edirik. Ona məsləhət görərdim ki, Təbriz məscidlərindən birinə gedib özünə bir ağıl duası yazdırsın, bəlkə köməyi oldu.

Biz belə nağılları rus işğalı altında olanda çox eşitmişik. Güneydə fars, Quzeydə rus hegemonluğu bizi məhv etmək, milli kimliyimizi unutdurmaq üçün məhz bu primitiv üsuldan istifadə edirdi. Vətən tarixi deyəndə SSRİ-də rus, İranda fars tarixini öyrətməklə bizi əridəcəklərini düşünürdülər. Şükürlər olsun, müstəqillik bizə o imkanı verib ki, tarix güzgüsünü belə yalanlardan təmizləyək, özümüzü olduğumuz kimi görək və tariximizlə qürur duyaq! Biz başqalarından oğurlayıb özümüzə qondarma tarixlər yazmırıq. Nəyimiz var, özümüzə yetər! Farsın heç nəyini Azərbaycan adına çıxarmırıq, amma hörmətli opponentim diqqətlə baxsa görər ki, ümumiran adına dünyaya sunulan böyük mədəniyyət incilərinin çoxu məhz Azərbaycan türklərinə məxsusdur. Bunu yalnız səfeh adamlar görməz!

İranda ana dilimizdə məktəbin olmaması, dilimizin sıxışdırılması barədə dediklərim mənim tərəf müqabillərimə dardüşüncəlik və etnik xəstəliyə yoluxmağım kimi görünür. Yəni quru oturub yaşın gününə ağlayır! Özü ana dilində iki cümləni yan-yana yaza bilməyən hansı geniş düşüncədən danışır, görəsən? Niyə sənin fars dilini "milli dil" sayıb müdafiə etməyin normal bir işdir, ancaq mənim ana dilimi müdafiə etməyim dardüşüncəlik sayılır? Bəlkə Allah bu hegemonluğu farsın alnına yazıb? Allah ona hansı xüsusi istedad verib ki, bizdən üstün olsun? Əgər belələri türk olmağı qəbahət hesab edirlərsə, deməli, dədələrindən xəbərləri yoxdur, gedib ilk növbədə kimin belindən gəldiklərini aydınlaşdırsınlar.

Bizim farslarla heç bir düşmənçiliyimiz yoxdur. Yaxın qonşularımızdır. Bir çox məqamlarda tale və tarix ortağı olmuşuq. Mədəniyyətimizdə, yaşayış tərzimizdə də ümumi cəhətlər kifayət qədərdir. Firdovsinin qələmə aldığı İran-Turan qarşıdurması, orta əsrlərin İran-Osmanlı müharibələri, bu gün İranda türkləri öz haqlarından məhrum etməklə ölkə daxilində ikitirəlik salmaq, əslində hər iki xalqı zəiflədib bölgəyə hakimlik etmək istəyənlərin yüz illərlə apardıqları gizli oyunların nəticəsidir. Bu işləri törədənlər düşmən məfkurələrinə xidmət ediblər.

Mənə cavab verənlər də türkün aşağılanmasına göz yummaqla bu işi davam etdirirlər. Sadə fars əməkçisi də elə türk kimi bir tikə çörəyin peşindədir, zülüm çəkir. Onunla bizim aramızda heç bir ayrı-seçkilik yoxdur. Bunu başa düşürük və fars qardaşlarımızı köksümüzə sıxmağa hazırıq. Ancaq bu qardaşlıq şüarları altında aşağılanmağımıza, ikinci sinif millətə çevrilməyimizə, dilimizin qəsdən fars kəlmələri ilə doldurulmasına, tariximizin və böyük mədəniyyətimizin danılmasına yol verə bilmərik. Qardaşlıq səmimi olmalıdır.

Sayğı görməliyik ki, sayğı da göstərək. Məktublarda təkidlə Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Şəhriyar kimi dahi şairlərimizin türk olduqlarını dilə gətirməmələri vurğulanır. Nəzərə almırlar ki, həmin dövrlərdə millət anlayışı bugünkü mənada gəlişməmişdi. Müxtəlif xalqların nümayəndələri özlərini islam ümməti sayır və kimin hansı xalqdan olduğunu nəzərə almadan ümumi islam mədəniyyətinə xidmət edirdilər. Bölücülük məhz İran tərəfdən başlanıb və onlar fars dilində yazanların hamısını özlərininki hesab etməklə başqa xalqların mənəvi sərvətlərinə əl qoymağa çalışıblar.

Eyni zamanda nəzərə almalıdırlar ki, islam ədəbiyyatı, Avropa ədəbiyyatı, sovet ədəbiyyatı kimi İran ədəbiyyatı da şərti bir anlayışdır. Sovet ədəbiyyatı anlayışı altında rus, Ukrayna, Litva, qırğız, azəri və s. ədəbiyyatlar mövcud olduğu kimi, İran ədəbiyyatı deyiləndə də İranda yaşayan ayrı-ayrı xalqların ədəbiyyatlarının məcmuu başa düşülür. Nizami və ya Şəhriyarın türk olduğunu göstərmək üçün vaxt sərf etməyə heyfim gəlir. Sadəcə Nizamini yenidən oxumalısınız.

Nəzərə almalısınız ki, 12-ci əsr Gəncəsində fars yaşamırdı. Şəhriyarın "Türk divanı"ndan isə danışmıram. Çünki onu oxusanız da, anlamazsınız. Opponentlərim dönə-dönə İranda etnik problemin olmadığına, farsla türkün hüquq bərabərliyinə inandırmağa çalışırlar.

Təbii ki, belə düşünənlər var. Qədimdə, quldarlıq dövründə azadlıq verilən qulların bu azadlıqdan imtina etmələri haqqında çoxlu misallar var. Çünki onlar azadlığı dadmamışdılar və onun nə olduğunu bilmirdilər. Elə bilirdilər qarınları doyursa, yatmağa yerləri varsa, xoşbəxtdirlər. Bunun yaşamaq yox, gün keçirmək olduğunu dərk etmirdilər. Hər kəs öz azadlığını bir şeydə görə bilər. Ancaq türk milləti qul olmayıb və ola bilməz.

Mənim xalqımın bu qeyri-insani münasibətlə barışacağını düşünənlər Allahın ən cahil bəndələridir və gec-tez öz səhvlərini anlayacaqlar. İddia edirlər ki, İran Azarbaycanla Ermənistanın hər ikisinə dostdur. Onlara bir gözlə baxır. Görəsən, islam xeyirlə-şərə, işğalçıyla zülm altında olana bir gözlə baxmağı qəbul edirmi?

Nəhayət, məktubuma cavab verənlər məsləhət görürlər ki, mən İranın cari məsələlərini və sivilizasiyasını bilmək üçün İran universitetlərinin müəllimlərindən elm öyrənməliyəm. Yəqin özlərini nəzərdə tuturlar. Mən bütün ömrüm boyu öyrənmişəm, bundan sonra da öyrənməyə hazıram, ağıllı insan hətta cahildən də nə isə öyrənməyi bacarandır. Bu məsləhəti verənlərdən də nəyi isə öyrənməyi özümə əskiklik saymıram.

Və doğurdan da bu yazışmalardan mükəmməl bir dərs aldım. Biz - gəncliyini sovet hakimiyyəti illərində keçirənlər tariximizə, dilimizə, milli kimliyimizə məhəbbəti bizi assimilyasiyaya uğratmağa çalışanların tənqidi əsərlərindən öyrənirdik. Allahsızlıq çağırışları bizi daha çox öz dinimizə bağlayırdı. Azərbaycan xalqının qürur duyduğu tarixi hadisələr və şəxsiyyətlər tənqid olunduqda biz əsil həqiqətin harda olduğunu duyur və daha çox özümüzə sahib çıxmağa çalışırdıq.

İndiki yazışmalardan aldığım dərslərdən biri də bu oldu ki, İranda türklər sıxışdırıldıqca böyüyəcəklər! Bir də aydın oldu ki, artıq mənim hər bəsit yazıya cavab verməyimə ehtiyac yoxdur. Sağ olsunlar cavanlarımız. Yetişirlər və belə cızma-qaraların layiqli cavablarını verirlər.

Məktubların birində məni aşağılamaq üçün bir şeir parçası da verilib. Mən həmin "dostuma" uzun illər bundan öncə yazdığım "Vətənsiz" poemamdan kiçik bir parça ilə cavab vermək istəyirəm:

Bəs sənin heysiyyətin? Bəs özunə hörmətin?
Bəs halal ana südü? Damarından axan qan?
Səni ayaq altına atan bir qaniçənin
Nə iştahla yenə də öpürsən ayağından?
Niyə öz çırağını öz əlinlə söndürüb,
Millətinin ruhuna doldurursan zülməti?
Biz ki, öz dilimizdə kəlmə kəsə bilmirik,
Bəs onda başqasından necə umaq hörməti?
Özün öz külümüzü sovurub verdin yelə,
Satdın öz mənliyini! Burda talan neyləsin?
Gəl daha siyasəti gətirməyək araya!
Daha burda istibdad, qanun, filan neyləsin?
Kim nə deyə biləcək İran cəlladlarına
Günahkarı axtarma! Yana baxmasın gözün.
Özün öz tərbiyənlə övladını yad edib
Damarını kəsirsən - ən böyük cəllad özün!

ETTELAAT-ın Təbrizdəki idarəsinin əməkdaşları Səhənd Universitetinin iki fəal tələbəsini yaşadıqları mənzillərdən tutub aparıblar

Mirzə Xəzər — Thu, 24 Jul 2008 03:04:58 -0400

TƏBRİZİN SƏHƏND UNİVERSİTETİNİN İKİ TƏLƏBƏSİ TUTULUB
2008-07-24 - 17:23:00

ETTELAAT-ın Təbrizdəki idarəsinin əməkdaşları Səhənd Universitetinin iki fəal tələbəsini - Peyman Qulami və Əli Abdullazadəni yaşadıqları mənzillərdən tutub aparıblar.

«Media forum» saytı güney mənbələrinə istinadla bildirir ki, hadisə iyulun 21-də baş verib. Tələbələr ölkənin milli təhlükəsizliyinə qarşı çıxmaqda, ölkə rəhbərlərini «monqol» adlandıraraq təhqir etməkdə, din əleyhinə təbliğat aparmaqda, universitet mühitini siyasiləşdirməyə cəhd göstərməkdə günahlandırılırlar.

P.Qulami Səhənd Universitetində elektrik mühəndisliyi, Ə.Abdullazadə isə tibb mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alır.

Onların hazırda harda saxlandığı bilinmir.

«Media forum»

TƏBRİZDƏ DÖRD FƏAL TUTULUB

Mirzə Xəzər — Fri, 18 Jul 2008 07:24:23 -0400

2008-07-18 - 18:45:00

İyulun 17-də saat 12 radələrində ETTELAAT əməkdaşları üç təbrizli fəalı (Səccad Radmehr, Aydın Xacei və Fəraz Zehtab) həbs edərək naməlum istiqamətə aparıblar.

«Media forum» saytının məlumatına görə, fəallar Təbriz Universitetinin qapısında tutulublar. Bir saat sonra isə onların evində axtarış olub.

Hər üç şəxs 2006-cı ildə «İran» qəzetində azərbaycanlıları təhqir edən karikaturanın dərcinə etiraz olaraq may-iyun aylarında keçirilən aksiyalara qatıldıqları üçün dəfələrlə xəbərdarlıq almış, bir neçə semestr təhsildən məhrum edilmişdilər.

İyulun 17-də Azərbaycan milli hərəkatının fəal üzvü, ixtisasca mühəndis olan Daryuş Hatəmi də naməlum şəxslər tərəfindən tutularaq naməlum istiqamətə aparılıb. D.Hatəmi milli zəmində göstərdiyi fəaliyyətə görə əvvəllər bir neçə dəfə həbsə olub.

Sözügedən dörd təbrizli fəalın harda saxlandığı bilinmir.

«Media forum»

ADAPP İran rəsmilərini Sərbəst Toplaşma Azadlığına hörmət etməyə çağırır

Mirzə Xəzər — Sun, 01 Jun 2008 08:59:47 -0400

ADAPP İran Azərbaycanlılarının 2006-cı il May nümayişlərinin ildönümünü qeyd etdiyi zaman İran rəsmilərini Sərbəst Toplaşma Azadlığına hörmət etməyə çağırır

VANKUVER, KANADA: İranda Azərbaycanlıları millət olaraq təhqir və təhdid edən karikaturlara qarşı 2006-cı ilin May etirazlarının ildönümündə İranda Azərbaycanlı Siyasi Məhbusları Müdafiə Assosiasiyası (ADAPP) İran rəsmilərini bütün vətəndaşlarının Konstitusion hüquqlarına hörmətlə yanaşmağa, Azərbaycanlı fəalların həbsinə və onlara qarşı işgəncələrə son qoymağa, Azərbaycanlı vicdan məhbuslarını azad etməyə çağırır. Assosiasiya həmçinin insan hüquqlarını müdafiə edən təşkilatları və demokratik dövlətləri toplaşma azadlığını hörmət etməsi üçün İrana təzyiqləri gücləndirməyə çağırır.

2006-cı il mayın 16-da rəsmi dövlət qəzeti olan gündəlik İran nəşri Azərbaycanlıları tarakan kimi təsvir edən, və bu həşəratın kökünü kəsməyin on üsulunu öyrədən bir karikatura dərc etdi. Əsasən Azərbaycanlıların yaşadığı şimal-qərb bölgələrində yüz minlərlə adam karikaturaya, eləcə də dövlət tərəfindən onilliklər boyu məruz qaldıqları diskriminasiya və aşağılamaya etirazını bildirmək üçün nümayişlər keçirdi. Nümayişlərin dinc və nəzəri cəhətdən Konstitusiyaya uyğun olmasına (İran Konstitusiyasının 17-ci maddəsində deyilir ki “İslamın əsaslarının pozulması ilə müşayiət olunmayan silahsız mitinq və yürüşlər azad keçirilə bilər.) baxmayaraq, onlar zorla dağıdıldı. Nümayişlərin dağıdılması zamanı tətbiq olunan zorakılıq nəticəsində azı 27 nəfər öldürüldü və yüzlərlə adam yaralandı, çoxlu sayda adam həbsə atıldı. Həbs olunan fəalların bir çoxuna işgəncə verib, daha nümayiş etməkdə iştirak etməyəcəkləri və başqalarını etiraz aksiyalarında iştiraka çağırmayacaqları haqda iltizam imzalamağa məcbur etdilər. 2006-cı ilin mayından bəri Azərbaycanlı fəalların həbsi davam edib.

Səksən ildən çoxdur ki, Pəhləvi sülaləsi və İslam hakimiyyəti dövründə Azərbaycanlılar və İranın digər qeyri-fars etnik qrupları sistemli assimilyasiya siyasəti ilə üz-üzədir. Qeyri-fars İranlıların ən adi hüquqları pozulur. Qeyri-farsların İran əhalisinin əlli faizindən çoxunu təşkil etməsinə, habelə İran Konstitusiyasının milli hüquqları nəzərdə tutmasına baxmayaraq, onlar təmsilçilik və ana dilində təhsil hüququndan məhrumdurlar. Milli mədəni hüquqlar üçün mübarizə aparanların həbsi bu günədək davam edir.

Assosiasiya dünya ictimaiyyətini Azərbaycanlıların 2006-cı il May nümayişlərinin ildönümünü keçirməsi zamanı baş verənlərə şahid olmağa çağırır. Biz İran hökumətini ifadə azadlığına hörmət etməyə, zorakı təzyiqlərdən istifadə etməməyə çağırırıq.

Əlaqə üçün: Faxtə Zamani
++1 604-677-2524,
fakhteh.zamani@gmail.com

Abbas Lisaninin həyat yoldaşı Ruqiye Lisani həbs edilib

Mirzə Xəzər — Sat, 12 Apr 2008 02:15:49 -0400

Abbas Lisaninin həyat yoldaşı Rugeyye Lisani həbs edilib

Xanım Rugeyye Lisani, məşhur İran Azərbaycanlı insan hüquqları aktivisti Abbas Lisaninin həyat yoldaşı həbs edilib
İran gizli polisi (Ettelaat) 12 apreldə, gece1.30 saatlarında Abbas Lisaninin evinə gələrək hər hansı qərarı təqdim etmədən , Xanım Rugeyye Lisanini 3 uşaqinin gözü qabağında tutub naməlum istiqamətə aparıblar.
onlarin kompüter,ve bir CD və bir çox şexsi eşyalari da müsadirə olunub.
Ettelaat məmurları (zabitləri) verilən məlumata görə axtarış və Xanım Lisaninin həbsi ərzində goc qüvvəsi tətbiq etmişler.
Xanım Lisani hebsde olan heyat yoldaşinin işgəncələr haqqında məlumat vermək üçün keçen gunlerde ettelat terefinden həbsle hedelenmiş ve həbs təhlükə altındaidir.
Cənab Lisani İranın Yezd əyaləti həbsxanasinda hebs müddətinə keçirdir .Qeyd edək ki, A. Lisani 2006-cı ilin may hadisələrinə təşkilatçılıq etməkdə təqsirləndirilərək həbs olunub. Ərdəbil İnqilab Məhkəməsi onu 18 ay müddətinə həbs cəzasına məhkum edib. 2007-ci il dekabrın 30-da keçirilən növbədənkənar məhkəmə prosesində A. Lisaninin 2003-cü və 2004-cü ildə Babekin qalasinda iclası təşkilatı ettahami ile cəza müddəti daha 1 il artırılıb. O, yanvarın 2-də saxlanıldığı Ərdəbildəki cəzaçəkmə müəssisəsindən Əhərə, buradan isə martın 5-də Yəzd şəhərindəki həbsxanaya köçürülüb.
Xanım Lisani 12 yaşli qızı Sevdanın və 10 - 9 yaşinda olan Atilla və Oxtayin anasıdır .

Fakhteh Zamani

Azərbaycan Siyasi Məhbuslarını Müdafiə Komitəsi (ASMEK) Güney Azərbaycan siyasi və təriqət məhbuslarının son durumu barədə məlumat yayıb

Mirzə Xəzər — Tue, 08 Apr 2008 14:14:29 -0400

AZƏRBAYCAN SİYASİ MƏHBUSLARINI MÜDAFİƏ KOMİTƏSİ GÜNEYLİ FƏALLARIN SON DURUMU BARƏDƏ YENİ HESABAT YAYIB
2008-04-08 - 19:51:00

«Media forum» saytı ASMEK-ə istinadla xəbər verir ki, dörd ildir Urmiyanın mərkəzi zindanında saxlanan Qoşaçay şəhərinin Üçtəpə kəndinin «Atəş bəyi» təriqətinin üzvləri Səhənd Əli Məhəmmədi, Baxşəli Məhəmmədi, İbadulla Qasımzadə və Mehdi Qasımzadə aclıq aksiyasına başlayıblar. Aclığa başladıqdan sonra məhbusların təkadamlıq kameralara aparıldığı, onların səhhətinin son dərəcə ağır olduğu bildirilir.

Bu dörd nəfər 4 il əvvəl hökumət qüvvələri ilə «Əhli-həqq» təriqətinin üzvləri arasında baş vermiş silahlı qarşıdurmadan sonra həbs edilib. Onlar ölkənin milli təhlükəsizliyinə qarşı çıxmaqda günahlandırılaraq edama məhkum olunublar.

Təbriz Universitetinin hüquq fakültəsinin iki tələbəsi Hüseyn Yusifi və Qəfur Həbibpurun da milli təhlükəsizliyə qarşı çıxmaqda günahlandırılaraq həbsə məhkum edildiyi bildirilir. Onlar İran mətbuatında dərc edilmiş, azərbaycanlıları təhqir edən karikaturaya etiraz olaraq 2006-cı ilin mayında keçirilən və iğtişaşla nəticələnən aksiyaların ildönümü münasibətilə reallaşdırılan aksiyalara qatıldıqları üçün tutulmuş, bir müddət sonra mülk girovu müqabilində sərbəst buraxılmışdılar.

ASMEK-in məlumatında o da vurğulanır ki, bir ay əvvəl Ərdəbildə tutulan Rəhim Gülabi, Cəfər Təqəvi, Cəfər Müəzzin və Tövhid (?) adlı dörd milli fəalın hər biri 10 milyon tümənlik (təxminən 10 min dollar) mülk girovu müqabilində azadlığa buraxılıb. Onların ETTELAAT həbsxanasında psixi və fiziki işgəncələrə məruz qaldığı vurğulanır.

Məlumatda həmçinin bildirilir ki, ötən ay Əhər zindanından İranın Yəzd şəhərindəki həbsxanaya aparılan tanınmış fəal Abbas Lisani 15 günlük aclıq aksiyasına son qoyub. Lisani aclığı müxtəlif ölkələrdə fəaliyyət göstərən güneyli hüquq müdafiəçilərinin müraciətindən sonra dayandırıb.

«Media forum»

Güney Azərbaycan məhbuslarının müdafiəsinə Stokholmda mitinq keçirilib

Mirzə Xəzər — Mon, 24 Mar 2008 06:49:40 -0400

İRANDA GÜNEY AZƏRBAYCAN MƏHBUSLARININ AZADLIĞI ÜÇÜN MİTİNQ

MİTİNQ QƏTNAMƏSİ

Azadlıqsevər insanlar və hörmətli Azərbaycanlılar,

Novruz bayramı münasibəti ilə Siz təbrik edir, bütün sülh və azadlıqsevər insanlara qarşıda gələn ildə müvəffəqiyyət və sevinc arzulayırıq. Bunun üçün Azərbaycanlıları və bütün azadlıqsevər insanları İran İslam Respublikasını tərd etmək üçün mübarizəyə dəvət edirik. Həmin respublika, sülhə və dostluğa qarşıdır. Elə buna görə də həm Azərbaycanda və həm də regionda azadlığın, sülhün və sakitliyin bərqərar olunmağı üçün Sizə müraciət edirik.
30 ildir ki, İran İslam Respublikasının rüsvayçı hakimiyyəti güney Azərbaycan xalqının taleyinə hakimdir və onun ictimai mədəni, iqtisadi həyatını mənimsəyib. Həmin qara illərdə Azərbaycan millətinin sərvətini dağıdır, vətəndaşlarını işkəncə, edam, həbs etməyə hələ də davam edir.

Xumeyni, Şahənşah diktatorluğundan cana gəlmiş Azərbaycan xalqının mübarizəsindən və minlərcə şəhidin qanlarından su-istifadə etdi. O, həmçinin, xalqın dini hissiyyatlarından istifadə edib, 8 illik İran-İraq müharibəsini yola saldı. Və bununla inqilabı, hədəfindən caydırdı və bu yolda 100 minlər Azərbaycan xalqının övladlarını müharibə ocaqlarında məhv etdi.

Bunlardan əlavə Azərbaycan millətinin şücaətli övladlarını ardıcıl olaraq edam etməklə, Xumeyni rejimi daha bmt-nin yanında, avropa parlamentinin qarşısında, digər insan haqlarını müdafiə edən təşkilatların müqabilində üzü-qara tanındı. Bu qan içən rejim, dünya miqyasında və ölkə daxilində gündən-günə nifrətləndi və təkləndi və təklənəcək.

Hamı Azərbaycan xalqının 80 ildən artıq səttarxan, bağırxan, heydər əmoğlu, kolonel Məhəmmədtağıxan Pesyan, Xiyabani və Pişəvərinin rəhbərliyi altında mübarizəni xatırlayır. 80 ildən çoxdur ki, şah rejimi və İran İslam Respublikası işğalçılıq və qeyri insani faşisti siyasətini davam etdirir. Mübariz insanlarımızı həbs edərək, azərbaycanlıları öz sadə insani və təbii hüquqlarından məhrum edirlər.

Fars şovinizmi öz varlığını başqasının əsarətində və biz türklərin torpaqlarını işqalında görür. 80ildən artıqdır ki, bizim taleyimizə hakim olub. Milli kimliyimizi danır, mədəniyyətimizi təhqir edir, və özünün yalnış üzdəniraq “böyük sivilizasiyasını” azərbaycanlılara təhmil edir. Şagird və tələbələri, və millətin başqa zümrələrini farslaşdırır və bu sahədə əlindən gələni əsirgəmir.

Biz, mitinq iştirakçıları hamının nəzərinə çatdırırıq ki, işqalçı İran İslam Respublikasının məsul orqanları bizim insani, hüquq və azadlıqlarımızı bütün sahələrdə o cümlədən mədəni, ictimai, iqtisadi və siyasi sahələrdə məhv etməyə çalışır və vaxtaşırı Azərbaycan millətinin ruhiyyəsinin yoxlamaq üçün müəyyən vasitələrə əl atır. O cümlədən, keçmişdə azərbaycanlıların simalarında karikatur simvolları yaratmaqla bu işə əl atmışdır ki, amma Azərbaycanın qəhrəman xalqı babəkin nəvələri rejimə diş sındırıcı cavab verdi. Cənubi Azərbaycanın qeyrətli türkləri, 22 may 2006-da Güney Azərbaycan şəhərlərində böyük təntənəli üsyanlarla fars şovinizminin payalarını lərzəyə gətirdi və rejimi geri oturmağa məcbur etdi.
100 minlər Azərbaycanlı, cənubi Azərbaycanda xiyavanlara çıxıb öz etirazlarını bildirdilər. Lakin, sipah orqanlarının xüsusi bölmələri mitinqçilərə qarşı divan tutmuş, onlarla Azərbaycanlını həlak etmiş, yüzlər nəfəri yaralamışlar və bir çoxlu insanlarımızın gözlərini kor etmişlər. Minlərcə Azərbaycan gəncləri həbs olunmuşlar bu mitinqlərdə. Azərbaycan gəncləri öz şüarlarında işqalçı şovinist rejimin qüvvələrinin Azərbaycandan çıxmalarını tələb etmişlər. Hansı ki, bu işqalçı qüvvələr qarət, zülm və diktatorluqdan başqa bir funksiya daşımırlar. Islam rejimi bugün beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən qınanır və xalqımızın müqaviməti gündən-günə güclənir.

Şübhəsiz ki şəhamətli Azərbaycan qadın və kişilərinin mübarizələri nəticəsində bu şovinist rejim artıq davam gətirə bilməyəcək və xalqımız öz taleyini müəyyənləşdirmək üçün öz iradəsinin bundan güclü ortaya qoyacaq.

Iran rejimi nüvə silahı əldə etmə proqramı üçün israrlıdır və təbii, belə bir tövsiyəçi rejimin xətəri regionda və dünyada ölkə daxilindən daha artıqdır. Və onun nəticəsi, fəqirin, yoxsulluğun, müharibənin artmasına gətirib çıxardacaqdır. Belə bir rejimin regionda mövcudluğu sülhə qarşıdır. Ona görə biz dünyanın bütün azadlıqsevər insanlarından, insan haqları müdafiə təşkilatlarından, siyasətçilərdən, kütləvi informasiya vasitələrindən rica edirik ki, öz insani vəzifələrinin yerinə yetirib, bizi, İran İslam Respublikasına qarşı mübarizədə dəstəkləsinlər. Və beləliklə belə bir rejimin ömrünə son qoyulmasına xidmət etsinlər.

Biz bütün şərif insanlardan rica edirik ki, güney Azərbaycan millətinin haqlı səsini dünyaya çatdırsınlar.

Biz, mitinq iştirakçıları, Güney Azərbaycanda rejimə qarşı gedən haqlı mübarizəni dəstəkləyirik və bütün əhalini öz milli və insani haqlarımızı o cümlədən öz müqəddəratımızı təyyin etmək haqqımızı əldə etmək üçün mübarizəyə qoşulmağa çağırırırq.
Biz, mitinq iştirakçıları, İran İslam Respublikasının cinayətlərini məhkum edərək, hərhansı qanın tökülməsində rejimi günahkar tanıyırıq. Iran islam respublikası bilməlidir ki, vətən yolunda, azadlıq yolunda ölmək, bizim üçün şərəf, izzət və başucalıqdır. Şəhidlər və onların ailələri ən başuca insanlardırlar. Işqalçı rejim bilməlidir ki, bizim millətimiz zülm və sitəmdən azad olmağı özünə borc bilir. Və bu milli, insani hədəfə çatmayanadək geri oturmayacaq. Biz, işkəncədən, edamdan, qorxmuruq! Tarixdə apardığımız təcrübə irandan buna sübutdur.

Biz, sizə müraciət edərək rica edirik İran İslam Respublikasının cinayətlərini məhkum edəsiniz və azadlıq üçün bu insani mübarizədə bizimlə həmrəylik göstərəsiniz. Insaniyyət naminə və milyonlar insanın öz taleyini təyyin etmə haqqını əldə etmək naminə bizim apardığımız mübarizədə iştirak edəsiniz.

Bir daha bahar bayramını sizə təbrik edirik. Azadlıq bəharının yolu yəni bizim yolumuz, İran İslam Respublikasını tərd etmək və öz müqəddəratımızı əldə etməkdən ibarətdir. Güney Azərbaycan millətinin qurtuluş mübarizəsinin müvəffəqiyyət aruzusunda bizim qələbəmiz birliyimizdədir. Bugün bu yolda mübarizə edən məhbuslarımızın qeyd-şərtsiz azadlığını o cümlədən Əsgər Əkbərzadə, Hadı Həmidiye Şəfiq, Abbas Lisani, Mehdi Nuri, Firidun Mehdipur və Rza Dağıstaninin azadlığını tələb edirik!

Azad Tribun, Ulduz, 22 May Təbriz, Prometey və Qarabağ cəmiyyətləri

Stockholm/İsveç

21 mart 2008 http://www.guneyazerbaycankonqresi.com/x11.html

Faxtə xanım Zamaninin ABŞ Konqresində çıxışı

Mirzə Xəzər — Sun, 23 Mar 2008 03:48:55 -0400

"İRAN REJİMİNƏ ƏN BÖYÜK ETİRAZ ƏYALƏTLƏRDƏDİR"

Xəbər verildiyi kimi, bir neçə gün öncə ABŞ Konqresində ilk dəfə olaraq İranda milli azlıqların vəziyyətinə dair dinləmələr keçirilib. Dinləmələrdə Güney azərbaycanlılarla yanaşı, bəlucların, ərəblərin və kürdlərin təmsilçiləri iştirak edib. Güney azərbaycanlıların durumu və problemləri barədə Azərbaycanlı Siyasi Məhbusları Müdafiə Assosiasiyasının sədri Faxtə xanım Zamani nitq söyləyib. Aşağıda həmin nitqin tərcüməsini veririk.

Mən İranda yaşayan, əsas insan haqları davamlı olaraq pozulan və səsləri boğulan azərbaycanlıların ağır durumu barədə danışmaq üçün burdayam. Sayı 20 milyondan çox olan azərbaycanlılar İranda ən böyük azlığı təşkil edirlər. Onlar əsasən İranın şimalında və şimal-qərbində yaşayırlar. Azərbaycan dilində həmçinin şimal-şərqi və mərkəzi İranda, eləcə də paytaxt Tehranda danışılır. Bu əhalinin hamısı İran İslam rejimində sosial, iqtisadi və siyasi hüquqlarının ciddi şəkildə pozulması şəraitində yaşayır.

1920-ci illərdən bəri, həm Pəhləvi sülaləsi, həm də İslamçı rejim dönəmində İran hökumətinin siyasəti qeyri-fars xalqların məcburi assimilyasiyasından və onlara qarşı ayrı-seçkilikdən ibarət olmuşdur. 1979-cu il inqilabından sonra yeni rejim Azərbaycanı daha çox inzibati vahidlərə bölməklə, Azərbaycan torpağının geniş hissələrindən Azərbaycan adını yox etmişdir (məsələn, 1993-cü ildə Şərqi Azərbaycan əyalətinin Şərqi Azərbaycan və Ərdəbil əyalətlərinə parçalanması və s.). Faktiki olaraq, hökumət adların geniş miqyasda farslaşdırılmasını təkcə coğrafi yerlərə deyil, həm də doğum haqqında şəhadətnamələrdə yazılan uşaq adlarına şamil etmişdir – belə ki, valideynlərə öz uşaqlarına ənənəvi azərbaycanlı adları qoymaq icazəsi verilmir.

Azərbaycan dilinin yasaqlanması hökumətin Azərbaycan əhalisini assimilyasiya etmək çalışmalarının nüvəsini təşkil edir. Hökumət kişiləri və qadınları Azərbaycan dilində kitablara malik olmaq, öz mədəniyyətlərini qorumaq üçün Azərbaycan dili kursları təşkil etmək və festivallara qatılmaq kimi adi hərəkətlərə görə həbsə atdır. İndiyə kimi Azərbaycan dilində heç bir dərsliyin nəçrinə icazə verilməyib. Uşaqlar üçün təxminən bütün ədəbiyyat farscadır. Və öz dilində oxumaq və yazmaq üçün milyonlarla azərbaycanlının bircə məktəbi belə yoxdur.

Hökumətin azərbaycanlı əhalinin insan hüquqlarını və söz azadlığını boğmağa çalışdığı başqa bir sahə mediadır. Azərbaycan dilində televiziya və radio proqramlarının yayımı yalnız dövlət tabeliyindəki stansiyalar ilə məhdudlaşır ki, bunlar da sadəcə dövlət xəbərləri və təbliğatını "fazəri" adlandırılan möhkəmcə farslaşdırılmış Azərbaycan dilinə tərcümə edir. "Fazəri" ("İspangilis" kimi) fars dilinin böyük kütləsi ilə Azərbaycan dilinin qarışığıdır. Əlbəttə, bu iki dil qəti şəkildə bir-birindən fərqlənir, onlar tamamilə müxtəlif dil qruplarındandır. Bu taktika azərbaycanlıların mədəni və linqvistik assimilyasiyasını sürətləndirmişdir və həmin prosesi idarə edənlərin fikrincə, son nəticədə Azərbaycan dili yararsız olub müstəqil dil statusunu itirəcək və fars dilinin "dialekti" səviyyəsinə enəcəkdir.

Azərbaycanlılar hər zaman və açıq şəkildə radioda, televiziyada və ölkə mətbuatında (İranda bütün media dövlətin tabeliyindədir) təhqir edilir. Onlar intellekti çatışmayan biçimdə təsvir olunur, "eşşəklər" və "tarakanlar" kimi qələmə verilməklə insan keyfiyyətlərindən məhrum sayılırlar. Bütövlükdə azərbaycanlılar fars dilində (İranın rəsmi dilidir) səlis danışmadıqlarına görə geridəqalmış təsəvvür olunurlar. Bu ayrı-seçkilik Azərbaycan azlığını assimilyasiya etmək, əzmək istəyindən doğur və d-r Brenda Şaffer, d-r Əlirza Əsgərzadə və s. kimi Qərb alimləri tərəfindən sənədləşdirilmiş, tədqiq və təhlil olunmuşdur.

12 may 2006-cı ildə "İran" adlı rəsmi dövlət qəzeti azərbaycanlıları tarakanlar kimi təsvir edən karikatura nəşr etdi. Bütün ölkə boyu yüz minlərlə azərbaycanlı dinc nümayişlər vasitəsilə öz etirazını bildirmək üçün küçələrə çıxdı. Buna cavab olaraq, İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun asayişi mühafizə qüvvələri, Xüsusi Təyinatlı qoşunlar və Bəsic dəstələri etirazçılara hücum etdi. Ən azı 27 nəfər öldürüldü, yüzlərlə adam yaralandı və bir çoxları yaylım atəşlərdən kor oldu. Ardınca İran məxfi xidmətləri kütləvi həbslərə başladı; yeniyetmələr də daxil olmaqla yüzlərlə adam həbs edildi.

Qərb mediası İranda azərbaycanlıların hüquqlarının pozulması məsələsinə xeyli dərəcədə sakit yanaşmışdır. Ölkə xaricində çox az dairələr İranda azərbaycanlılara qarşı törədilmiş vəhşiliklərdən xəbərdardır. Həmin az dairə içərisində Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı, İnsan Haqları üzrə Ali Komissarın Ofisi (OHCHR), bu yaxınlarda isə Dövlət Departamenti həbsdə olan azərbaycanlıların təhlükəsizliyi üçün narahatlıq ifadə etmiş, İran hökumətindən insan hüquqlarına və öz beynəlxalq öhdəliklərinə hörmət etməsini istəmişlər.

Azərbaycanlı fəallar ana dilində təhsil hüququ kimi təbii elementar haqlar uğrunda daim mübarizə aparırlar. Onlara Azərbaycan millətinin tarixi üçün mühüm günlərdə, Babək, Səttarxan, Bağırxan kimi milli qəhrəmanların, Pişəvəri kimi milli liderlərin anılması üçün ictimai yerlərdə və ya öz evlərində toplaşmaq icazəsi verilmir. Azərbaycanlı hüquq müdafiəçiləri daim həbs edilir və İran həbsxanalarında onlarla pis rəftar olunur. Hətta ən elementar insan haqlarının tanınması məsələsini qaldırmağa çalışan Azərbaycan ruhanilərinin nümayəndələri də həbs edilmişdir.

Azərbaycanlı insan hüquqları müdafiəçiləri ən adi rabitə vasitələrindən faydalanmaqla repressiv İran rejiminə etiraz üçün imkanlarda çatışmazlıq hiss edir, bununla belə həyatlarını riskə qoyurlar. İranda milli haqlar uğrunda hərəkatın beynəlxalq təcrübəsi və ya xaricdən hər hansı dəstəyi az olsa da, hələlik İran rejiminə ən güclü etirazdır. ABŞ-ın İrana yönəlik siyasəti Tehran mərkəzlidir, halbuki İran rejiminə ən böyük etiraz etnik azlıqların cəmləşdiyi əyalətlərdədir.

Biz azərbaycanlılara və İrandakı digər azlıqlara yetişən dəstək istəyirik. Onlar dünyanın onlara diqqət yetirdiyini bilməyə ehtiyac duyurlar. Onlar bilməyə ehtiyac duyurlar ki, bərabər hüquqlar üçün həyatlarını təhlükədə qoymaları nahaq yerə deyildir. Onlar ümidə ehtiyac duyurlar. Və onlar bunun üçün gözlərini beynəlxalq birliyə dikirlər.
Beynəlxalq dəstəyə malik olduqlarını bilmək bərabər hüquqlar uğrunda mübarizəni davam etdirmək üçün onlara güc verəcək. Bu isə İranda və bütün Orta Şərqdə böyük sabitlik və demokratiya anlamına gəlir. İrandakı azlıqlar bu ölkənin güclü ehtiyac duyduğu dəyişikliyin hərəkətverici qüvvələridir. Onlar İranda müsbət dəyişmələr üçün mübarizə aparırlar; və onlar ala biləcəkləri hər cür köməyə ehtiyac duyurlar.

Çevirəni: Məsiağa Məhəmmədi