Mirzə Xəzərin Səsi: Category Cəmiyyət və mənəviyyat

Hüseyn Cavid: "Yurdu sarmış qabalıq, yaltaqlıq..."

Mirzə Xəzər — Tue, 20 Dec 2011 04:03:57 -0500

"Rəqsi təlim ediyor axsaqlar,
Əzəmət düşkünüdür alçaqlar.
Zövqə biganə səfillər bol-bol
Şerü sənətdə arar bir yeni yol.
Sadədil, hissə uyan abdallar,
Həp siyasi kəsilib at nallar.
Bir yığın kor qılavuzluq yaparaq
Göstərir zülməti aydın, parlaq.
Hər gülər üzdə ölüm, qan görürəm,
Pək yaxın dostları düşman görürəm.
Yurdu sarmış qabalıq, yaltaqlıq,
Yüksəliş varsa, səbəb alçaqlıq...”

Özlərini cəzasız sayanların cəzası ağır olur

Mirzə Xəzər — Mon, 20 Jun 2011 21:57:02 -0400

Tunisin keçmiş prezidenti Zeyn-əl-Abidin Ben Əli və arvadı Leyla 35 il həbs cəzasına məhkum olundu. Hamısını bu aqibət gözləyir, geci-tezi var...

Azərbaycanda mədəni inkişafa baxış

Mirzə Xəzər — Sat, 11 Jun 2011 07:17:47 -0400

Ramiz Mehdiyev: “Azərbaycan təkcə iqtisadi cəhətdən deyil, mədəni baxımdan da inkişaf edir”. Mirmahmud Mirəlioğlu: “Azərbaycan mədəniyyəti çoxşaxəlidir. Ancaq buna baxmayaraq bizdə çox ciddi ziyalı qıtlığı yaşanır...Bütün sahələrdə söz sahibi və sözü keçərli olan adamımız yoxdur.” Biri nikbin, o biri bədbin...

Məlahət Ağacanqızı: İNDİ DANIŞMAQ QIZILDIR, SUSMAQ ƏCLAFLIQ !

Mirzə Xəzər — Sat, 09 May 2009 04:29:55 -0400

Məlahət Ağacanqızı

Bir vaxtlar Azərbaycan ATAlar SÖZü dilimdən düşmürdü. Nə iş görürdümsə ATAlar sözündən bəhrələnib edirdim. Uzun müddət “Halva halva deməklə ağız şirin olmaz” atalar sözü ilə oturub- dururdum. Qul kimi işlədim, səbr etdim , amma heç vaxt halva şirinliyindən xəbərim olmadı. Əlini ağdan qaraya vurmayanlar mənim hazırladığım HALVAnı yellənə-yellənə yeyib, mənə bir damcı da vermədilər.

Sonra “Susmaq QIZILDIR, danışmaq DƏMİR” atalar sözü 15 il ATAma od vurdu, mən isə susdum.Və başa düşdüm ki, VƏTƏNi, ATAnı, ÖZÜnü oddan qorumaq üçün danışmalısan. Danışmaq yox , lazım olanda lap qışqırmalısan. İndi mən ATAlar SÖZü üzrə ən fəal düşmənşünasam. Düzdür, mən dəyərli dostum Vasif Sadıqlı-O.Kamil kimi folklorumuzun bicliklərini təhlil etmək qüdrətinə malik deyiləm.Olsun!Necə təhlil etsəm də Vasif bəy məni nə danlayandı,nə də barmaqlarıma xətkeşlə döyən.Ünvanımı bilmir.

Nodar Dumbadze “Ağ bayraqlar”ı yazmaq üçün altı ay həbsxanada özünü dustaq edib.Və kamera yoldaşlarından heç kəs onun yazıçı olmağından şübhələnməyib.Səhv etmirəmsə Mirzağa Əliyev ölüm səhnəsini inandırıcı oynamaq üçün ağır yaralanmış itin əzablarını müşahidə edib.Həyat təcrübəsi olmayan, insanlardan uzaq olan yazıçının yazdıqları boğazdan yuxarı yazılar, aktyorun oynadığı rol isə inandırıcı olmaz. Onlar üçün fantastika, macəra yazmaq ,yalandan səhnədə qəhrəman olmaq zor deyil. Amma real həyatdan yazmaq ,səhnədəki rolunu inandırıcı oynamaq üçün insanlara qaynayıb qarışmalısan, onlar kimi yaşamalısan. Yoxsa “Bəxt üzüyü” filmindəki Moşu kimi səhərdən –axşama kimi “Xoşbaxtlığ, xoşbaxtlığ...”deməkdən başqa çarə qalmaz.

Hal-hazırda Azərbaycanda qışqırmağa malik olan yeganə YER
www.adyazar.az saytıdır. Kim nə vaxt istəyir sayta girib kefi istədiyi qədər qayçılanmadan QIŞQIRIB gedir. Araşdırma aparılsa məmləkətmizdə ən sağlam vətəndaşlar “Adyazar” ın oxucuları olar. AZADLIQ olan yerdə xəstəlik nə qələt edə bilər.

Sovet illərində bir qrup Azərbaycan şair və yazıçıları Şamaxıya gəzməyə gediblərmiş. Meşəyə girəndə ,adını yazmaq istəmədiyim, hörmət etdiyim ,çox sakit təbiətli ŞAİR katibə yaxınlaşıb deyib: “Çox xahiş edirəm, icazə verin meşənin dərinliyinə gedib qışqırım”. Şair icazə alandan sonra, meşənin dərinliklərinə gedib və doyunca qışqırıb. Yaşı yetmişi keçən ŞAİRin indiyədək üzündə körpə təbəssümü var. Çünki vaxtında içinə yığılan ağrı-acını Şamaxı meşəsinə boşalda bilib.

Dünyanın inkişaf etmiş bir çox ölkələrində QIŞQIRMAQ istəyən insanlar üçün xüsusi meydanlar var.Ürəkləri istədikləri vaxt gedib doyunca qışqırırlar. Daha hirslərini qab sındırmaqla, arvad döyməklə, kişi söyməklə, barmaqlarını dişləməklə, saçlarını yolmaqla, üzlərini cırmaqla ... soyutmurlar. Biz isə evdə pıçıltı ilə danışsaq da, qonşu divarı döyüb əmr edir: ”Yavaş danışın, dalaşmayın !”. Nazik divarların, gərilmiş əsəblərin ucbatından ailəliklə “HİM-CİM” kursuna yazılmışıq. Başqa çarə yoxdur.Yoxsa məhəllədə biabır alarıq.Amma kiçik oğlum çox dəcəl olduğuna görə him-cim anlamır. Bir də gördün pəncərəni açıb qışqırır: ”Tüpürüm belə həyata!” .Cəza vermək istəyəndə, deyir ki, Azərbaycan dilinə tərcümə edilən sevimli filmində, sevimli qəhrəmanı elə deyirsə, demək çox yaxşı sözdür. Partapart, necə gəldi tərcümə edilən filmlərdən övladlarımızın leksikonu əcaib sözlərlə “zənginləşdiyinə” görə telerəhbərliyə valideynlər adından təşəkkür edirəm.

Diriykən, bu boyda məmləkətdə ürəyimizə yığılanları boşaltmağa bir yer yoxdursa, öləndə vəziyyətimiz çox ağır olacaq. Meyitimiz darısqal məzarda gecə-gündüz “Ürəyim sıxılr! Başım ağrıyır! Məni qıdıqlama!...” qışqıracaq. Qəribə camaatıq, vallah! Öləndən sonra ÜSYANa başlayırıq. Onun da İnkir -Minkir bir dəqiqənin içində qarşısını alır.

Son vaxtlar artan intiharlar, ürək partlamaları, faciəli hadisələr QIŞQIRMAĞA yerin olmamağı səbəbindəndir.Bir damcı səsin çıxan kimi ya səssizcə başın kəsilir, ya bədənin doğranır, ya boğazına kəndir keçrilir. Mənim vəziyyətim isə çox ağırdır. Ulu babalarım Xızı dağlarında kefi istədikləri qədər qışqırıblar, hündürdən danışıblar. İndi mənə irsən keçən QIŞQIRMAQ azarı içimə yığıldıqca şar kimi şişirəm. Artıq dözə bilmirəm! Tezliklə Xızı, ya da Şamaxı meşələrində gedib doyunca qışqırmasam ŞARa dönən canım partlaycaq. Başımda bəd fikir qurdu var- gəl edir: ” Bəlkə Azərbaycanda heç meşə qalmayıb ,onda şarını necə boşaldacaqsan ?!”.
Mənim üçün çox maraqlıdır, Odlar yurdum Azərbaycanda “GÜL- ƏYLƏN-YAN!” bayramları təşkil olunursa, niyə “GÜL- QIŞQIR-YAN!” bayramı yoxdur?! Axı, qışqırmaq üçün nə maddi vəsait lazımdır, nə də Hacıbala Abutalıbovun ora-bura qaçıb boş yerə enerji sərf etməsi. Savadlı bir adam oturub MERİN Bakının süniləşməsinə sərf etdiyi enerjini hesablamış olsa, alınan cavabdan, mən də daxil olmaqla, hamının ağzı açıq qalar.

Bu yaxınlarda şahidi olduğum bir hadisəni unuda bilmirəm:Yaşlı bir kişi üzbəüz onunla alver edən cavan oğlandan su istədi.Cavan oğlan ” Gəl özün apar. Mənim benzinim qurtarıb” deyəndə yaşlı kişi eyni ilə Merimiz kimi quş kimi uçub, su butulkasını oğlandan aldı. Görünür benzin bakı dolu idi.

Bir –iki gün əvvəl oğlum Bayqurd bağçamızdakı ağaclara dırmaşıb müxtəlif heyvan səsləri çıxarda –çıxarda qışqırırdı:
-Dostlarım gəlin! Tarzan sizi səsləyir! Meşəmiz təhlükə qarşısındadır!
Nənəsi dözməyib üstünə qışqırdı:
-Düş aşağı, yıxılarsan, qulaqlarım batdı.
Bayqurd isə daha da hündürdən qışqırmağa başladı:
-Düşmürəm!Sən öz meşəni qoruyub həyatını yaşamısan, imkan ver mən də öz meşəmi qoruyum ,həyatımı yaşayım! Yoxsa birinci sənə hücum edərik...

Məlahət Ağacanqızı: QIRMIZI 1 MAY (şeirlər)

Mirzə Xəzər — Fri, 01 May 2009 06:05:37 -0400

Məlahət Ağacanqızı

QIRMIZI 1 MAY (şeirlər)

Mən dünyaya gəldiyim gün
Böyüklər əllərində
Qırmızı bayraqlar yelləyirdi.
Uşaqlar qırmızı şarlardan yapışıb
Göyə uçmaq istəyirdi.
Anam qırmızı qan içində
Üzümə gülümsəyirdi.
Atam qırmızı qan qusa-qusa
“Kaş oğlan olaydı” deyirdi.
Dünyaya gəldiyim gün
Hər yan qıpqırmızı idi.
Bəlkə elə ona görə
Qarşıma qırmızı yalanları sevən
Qırmızı üzlü adamlar çıxdı...
Kaş məni
QIRMIZI DÜNYAdan
Uçurda bilən ,apara bilən
Qırmızı rəngli
1 May ŞARı olaydı...

ANA BƏTNİNDƏ

Doqquz ay
oğlan kimi baxıblar mənə-
Ad da tapıblar, qız da seçiblər.
Doqquz ay
atamın atası olmuşam.
Doqquz ay
hamıdan böyük olmuşam.
Doqquz ay
qonşunun kök oğlunu
Yerə vurub igid olmuşam.
Doqquz ay
ana bətnində bəylik etmişəm-
Hər nə görmüşəm
onda görmüşüəm.
Dünyaya qız gəlişim
narazı salıb hamını.
Anam deyir:
Heç bir OĞULa dəyişmərəm
QIZ balamı.

MƏNİM MOLLAM

Bu gün Doğum günümdür
Sən yanımda deyilsən.
Və hardasa
Səni tanıdığım gündən
Hər il Mayın 1-də
belə edirsən.
Doğum günümdə
Yanımda ola bilmədinsə,
Ölüm günümə də gəlmə-
Molla deyilsən!
Sən məni bir Ağac qədər
Sevə bilmədin...
Sən məni bir Çiçək qədər
duya bilmədin...
Sən məni bir Daş qədər
əzizləyə bilmədin...
Məni sevən
Ağacın kölgəsində,
Məni əzizləyən
Daşın qucağında
oturub,
Məni sevən
Çiçəyə baxa-baxa
ÖLÜM MOLLAMI
unutmağı bacardım...

QİSAS

Sən əlimlə toxuna biləcəyim
ALLAH olmalıydın,
Mən Sənə xoş xəbərlər gətirən
Bir MƏLƏK.
Sən sıxıb suyumu çıxardan
Bir KİŞİ oldun,-
Mən O KİŞİyə əzab verən
Bir qadın FƏLƏK.

ANLA MƏNİ

Gəldiyini eşidib
Səni qarşılamaq üçün
Quş kimi uçmadım...
Tez qaçıb
Sevdiyin donumu
əynimə geymədim...
Güzgünün qabağında dayanıb
Saçlarımı daramadım...
VƏ MƏN
SƏNi sevmədiyimi
anladım.
Sən anladınmı-
Məni itirdiyini?!
Necə itirdiyini?!
Nə vaxt itirdiyini?!

QADIN

Mən Qadın
Sən Qadın sevən.
Sev,
Oxşa,
Öyrən məni...
Yaddaşında min Qadının adı
olsa da,
Lap Qadınlardan ibarət
ordun olsa da,-
Öləcəksən mən adda
QADINın qucağında.

Məlahət Ağacanqızı: MÜQƏDDƏS QADIN SEVGİSİ İLƏ SEVİLƏN KİŞİ

Mirzə Xəzər — Wed, 08 Apr 2009 17:32:22 -0400

Məlahət Ağacanqızı

Deyəsən, son vaxtlar Azərbaycan büdcəsindəki kəsrlər fahişələrdən edilən cərimələr hesabına doldurulur. Mətbuatın, telekanalların böyük hay-küylə car çəkdiyi “ŞOK” xəbərlər- fahişələrin kafedə, barda “iş” başında “QƏHRƏMAN POLİSlər” tərəfindən yaxalanıb cərimə olunmaları haqqında yaydığı məlumatlardır. Yaxşı ,” ŞANLI POLİSlərin” birtərəfli işləməsini bilirik. Bəs jurnalistlər niyə birtərəfli məlumatlar yayır? Yəni, o bədbəxt fahişələr özlərini DAŞA-DİVARA satırlar? Axı ,“Hər namuslu kişinin arxasında bir namuslu qadın dayanır” sa, hər FAHİŞƏ qadının arxasında bir OĞRAŞ kişinin dayandığını da , tutulub cərimə olunduğunu da bilməliyik. Niyə “fahişə” sözünü rahatlıqla yazıb və səsləndirə bilirik ,amma “oğraş, nakişi...” sözlərini pıçıltı ilə deməyə də qorxuruq. Ən ağır və təhqirli söz FAHİŞƏdirsə və həmin söz bədənini satanlara deyilirsə, bəs VƏTƏNİ satanlara hansı söz deyilməlidir? Axı, BƏDƏN bir nəfərə aiddirsə və sahibi onu hansı cəhənnəmə itələyirsə, cavabdehi də özüdür. Amma VƏTƏN hamınındır və onu nəinki satmağa , heç bir gülünə toxunmağa heç kəsin haqqı yoxdur. Bədənini satıb qazanc əldə edənlər fahişədirsə, məsləkini, arzusunu, millətini, torpağını satanlar ondan da beşbetərdir.

Niyə “ucuz” fahişələr tutulub cərimə edilir, ”bahalı” fahişələrin şərəfinə ziyafətlər, mükafatlar təşkil edilir? Axı, kartof- soğan alverçilərinin fahişələrə verdikləri ilə “Fatıya tuman olmaz”. Neft alverçilərinin sevdikləri fahişələr niyə toxunulmazdır? Onlar o qədər qızıblar ki, saxladıqları siçan-pişiyə də medal, ad vermək eşqinə düşüblər. Əsli-kökündə ləyaqət, qürur olmayanlar, ancaq haramla qazandığı paralar hesabına “kişi maskası ” taxa bilər.

Tanınmış iş adamı Araz Ağalarovun böyük hay-küyə səbəb olan məşhur müsahibəsində dediyi “İlk siqnal qadından gəlməlidir...” sözləri müsahibə götürən “usta qadınların ” ağzını açıq qoyub. Yazıqlar bəlkə ömürlərində ilk dəfə qürurlu bir KİŞİ ilə rastlaşdıqlarına görə çaşıb qalıblar. Axı, əksər kişilər sünnət olan kimi, lənət şeytana, kiçik bir sexin qırmızı lentini kəsən kimi, ətrafda olan qız-gəlinə göz vurub, barmaq silkələyib “siqnal” göndərirlər .Onlar üçün qadından gələn nə “SİQNAL” əhəmiyyətlidir, nə də “QARĞIŞ” qorxuludur. Əsas məsələ istədikləri, xoşladıqları qızı-qadını “siqnalsız” zorlamaqdır. Zorlanmış, təcavüzə məruz qalan, hissləri təhqir olunan bir qadın ya ömürlük kişilərdən iyrənir, ya özünə qəsd edir, ya da küçələrə düşür.

Qoca qarılardan eşitdiyim bir söhbəti xatırlamağın məqamıdır: Hardasa əlli il əvvəl Xızıda bir dul qadın yetimlərini dolandırmaq üçün xırda alverlə məşğul olub. Gənc və gözəl olan qadına bir polis əməkdaşı rahatlıq verməyib. Hər dəfə qarşısını kəsib ”Ya mənimlə yatmalısan, ya da səni tutacağam” deyib. Qadını sındıra bilməyəcəyini anladıqdan sonra , “cinayət əməli” tapıb onu həbs edib. Və sorğu-sual otağında iyrənc arzusuna nail olub. Qadını azad edib. Kənd yerində o boyda “rüşvəti” gizlətməkmi olar. Heç kəs qadını dindirməyib, satdığı sarıkökü, istiotu almayıb. Ac uşaqların ağlaşması, təhqirli sözlərin atmacası qadını bezdirir. Kəndin ortasında üstünə neft töküb özünü yandırır. Polislər bir ovuc külü yeganə dəlil- sübut kimi torbaya yığıb “ŞANLI XİDMƏT”lərini başa vururlar. Qadının yiyəsiz qalan iki övladını isə yetimxanaya verirlər.

Daha bir fakt: 90-cı illərdə “Gənclik ”jurnalında Qubadlıda əxlaqsızlıq edən BACILAR haqqında məqalə dərc edilmişdi. Yadımdadır , redaksiyaya tənqid-təhqir dolu məktublar və zənglər daxil olurdu. Çünki həmin məqalədə təkcə “BACILAR” yox, “QARDAŞLAR” da ifşa edilmişdi. Məqalə müəllifi “bacıların” evini ən çox polislərin “ziyarət” etdiyini qeyd etmişdi. Hələ məqalədə yazmadığı bir fakt əməkdaşları şoka salmışdı: Xalalar 16-17 yaşlı bacıoğluya maşın hədiyyə ediblərmiş. Bacıoğlu da xalalarını , anasını hər səhər təzə maşını ilə yolun qırağına –“iş yerlərinə” aparıb düzüb, axşam isə gedib yığıb gətiribmiş. Ermənilər Qubadlını işğal etdikdən sonra “bacılar”dan birini hansısa komandir yanında gəzdirirmiş. Əlbəttə , yanında “bacı” gəzdirən komandirlər ucbatından biz müharibədə mütləq uduzmalıydıq. ANASInı, XALASInı yolun qırağına düzən “OĞULLAR” üzündən FAHİŞƏLƏR artmalı idi.

Hardasa 4-5 il əvvəl rəfiqəm Məhəbbət xanımla Türkiyədən qayıdanda baş verən qəribə hadisəni hələ də unuda bilmirik: Hava limanının çıxışında sərnişinləri üç qrupa ayırırdılar. Əli uşaqlı qadınlar, ərinin qoluna girənlər və subay xanımlar. Sanki, Hava limanından birbaşa KÖLƏ bazarına gedəcəkdik. Əli uşaqlı qadınların pasportları qaytarılıb, onlara “Gedə bilərsiz!” əmri verildi. Mən ayaq üstə yatan uşaqları maşına yerləşdirmək üçün tələsdim . Geriyə Məhəbbətin arxasıyca qayıtdım. Məhəbbət subay xanımların arasında yox idi. Möhkəm həyəcanlandığımı görən bir subay xanım mənə yaxınlaşıb dedi :” Rəfiqənizi polis apardı. Biz qazandığımızın yarısını polislərə paylayırıq...”- axıra kimi qulaq asa bilmədim. Ətrafa diqqətlə göz gəzdirdim və bir yekəqarın polisin, arıq, zərif Məhəbbət xanımı qarşısına salıb sanki edam etməyə apardığını gördüm. Necə “Məhəbbət!” qışqırdımsa, öz səsimdən özüm də qorxdum. Dünyanın ən sakit və tərbiyəli bir qızı olan Məhəbbət heyrətlə mənə tərəf çevrilib baxdı və dayandı.Və dünyanın ən vicdansiz və qeyrətsiz polisi də təəccüblə mənə baxırdı. Məhəbbətin para “qazanmağa” yox, para xərcləməyə getdiyini iş sənədlərindən, muzey biletlərindən öyrənən polisin “ŞANLI XİDMƏTİ” qanımızı qaraltmaqla, istirahəti burnumuzdan tökməklə tamamlandı.

Bu dünyada QADIN SEVGİSİNDƏN başqa hər şeyi bəlkə də para ilə əldə etmək mümkündür. Xoşbəxt o KİŞİdir ki, özünün də bilmədiyi- MÜQƏDDƏS QADIN SEVGİSİ ilə sevilir.

Məlahət Ağacanqızı: AZADLIQ! İNQİLAB! HARDASIZ?!

Mirzə Xəzər — Wed, 01 Apr 2009 00:13:56 -0400

Məlahət Ağacanqızı

İnsanlar AZADLIĞI sevmirlər. ONLAR azadlığı sevmiş olsaydılar doqquz ay ana bətnindəki həbsdən xilas olanda gülərdilər, ağlamazdılar. Doqquz ay havasız, darısqal, qaranlıq, bulanlıq bir suyun içində İNSANa çevrilən bir rüşeym işıqlı, geniş, güllü-çiçəkli dünyaya gələndə niyə ağlayır? O yalandır ki,ciyərlərinin açılmasına, yaşamaq uğrunda mübarizə aparmağına görə. Əgər yaşamaq uğrunda ilk mübarizə ağlamaqla başlayırsa-İNSANın bütün ömrü haqsızlığa boyun əyməklə, yerdə sürünməklə keçəcək. Çox acınacqlı haldır ki, Azərbaycanda doğulan körpələr ANA bətnində qorxu, həyəcan, narahatlıq,ümidsizlik hissləri və saxta ərzaqlarla qidalandıqlarına görə dünyanın ən çox ağlayan körpələridirlər. Müsəlman qadınına əri tərəfindən edilən ağır təzyiqlər ana bətnində formalaşan körpəyə də təsir edir. Onlar bətnə düşdükləri birinci gündən təcavüzə,işgəncəyə məruz qalırlar. Hansı müsəlman kişisi əlini qaldırıb deyə bilər ki, mən arvadımın nazını əcnəbi kişisi qədər çəkirəm. Mən ona əcnəbilər kimi azadlıq verirəm.Müsəlman kişiləri üçün qadın bir kölədir. Ona görə də doğulan bütün körpələr kölə kimi böyüyürlər. Nədən Sovet dönəmində doğulan körpələr daha mübarizdirlər, az da olsa haqsızlığa etiraz edirlər? Ona görə ki, o vaxtlar qadınların əksəriyyəti kölə deyildi. Atasından, qardaşından əvvəl QANUNLARa güvənirdi. Qanunlar indiki kimi tozlanmamışdı. İndi isə KİŞİlərin də, QANUNLARın da qeyrətini toz basıb.

İndi Ər ƏR olmayanda arvadı başqa kişilərə baxıb təsəlli tapır. Və ya əksinə,arvad ARVAD olmayanda əri başqa qadınlara baxmaqla sakitləşir. Amma Vətən VƏTƏN olmayanda vətəndaşı başqa ölkələrə baxmaqla nə təsəlli tapar, nə də sakitləşər,tüstüsü təpəsindən çıxar.

Ər var arvadına çörəyi norma ilə verir,amma arvadını güdmək üçün milyonlar xərcləyir. Arvad var ki, ərini qıçına bağlamaq üçün sandığında olan sonuncu cehizini falçılara, qaraçılara verir. Niyə biz qadınlı-kişili hər şeydən xoflanırıq,qorxuruq, çəkinirik? Ona görə ki, hər şeydən xoflanan,qorxan, çəkinən bir MƏMLƏKƏTdə yaşayırıq. Telefonlar dinlənilir, internet izlənilir, məktublar yoxlanılır. Ağızdan çıxan hər söz analiz edilir. Qəribədir ki, iylənmiş sözlərdə yox, təmiz sözlərdə “virus” tapılır. Və bütün bu analizlərə, izləmələrə, yoxlamalara çəkilən xərclər qan qusan millətin boğazından kəsilib edilir. Axı HÖKUMƏT üçün çox maraqlıdır ki, kimin neçə tas qan qusduğunu bilsin? Ayıbdır! Bəlkə ictimai tualetlərə də video-kamera qoyulub, xəbərimiz yoxdur. Bəlkə ona görə Ramin Cahangirzadə “WC” şeirləri yazır.

Bir halda ki, “AZADLIQ, İNQİLAB, DÜZLÜK, GÖZƏLLİK...” sözlərini işlədənlər, sevənlər izlənilir, öldürülür, həbs olunur, demək insanların bir-birinə “TUALET” xatirələrini, əhvalatlarını yazmaqdan, danışmaqdan başqa çarəsi yoxdur. Daha nə“ ayağını yerdən quş kimi üzən” ceyranımız, nə də ətrindən bihuş olduğumuz çiçəyimiz var. İndi Azərbaycan “ceyranları, çiçəkləri” kafelərdə, körpülərin altında məskən salıb. Harın milyonçularımız əcnəbi “quş”ları saxlamağa üstünlük verir. Tualet qoxulu iş adamları bütün gözəllikləri məhv edib, hər yerdə TUALET, ”QUŞXANA” tikirlər.

Rəfiqəmin qoca bir qayınatası var. Səhərdən-axşama kimi işi-gücü seks jurnallarını vərəqləmək, televiziyada gedən ən ədəbsiz filmlərə baxmaqdır. Bütün bunlar ona azmış kimi, gəlinlərinin telefon söhbətlərini dinləməyi də çox sevir. Nə vaxt rəfiqəmə zəng etsəm, bir otaqda telefonun dəstəyini gəlin, o biri otaqda qayınatası götürür. Nə qədər abırsız qoca olasan ki, iki qadının telefon söhbətlərinə qulaq asa biləsən. Bütün günü işləyən oğullar evə arğın- yorğun dönürsə və bütün gecəni daş kimi yatırsa, faciə içində yaşayan gəlinlərin söhbəti manyak qayınata üçün niyə maraqlıdır? Özünə arxayın olmayan manyak KİŞİ qız-gəlini, saxta qanunları olan manyak DÖVLƏT vətəndaşlarını güdər.

Bu yaxınlarda toyların birində baş verən maraqlı hadisəni unuda bilmirəm: Toyda yarıçılpaq rəqqasələr arvadlarının yanında oturan kişiləri rəqsə dəvət edirdilər. Arvadının qorxusundan heç kəs yerindən tərpənmirdi . Bu vaxt KİŞİlərdən biri cəsartlə, yanında oturan arvadına baxmadan ayağa durub rəqqasələrə qoşuldu. “Bədbəxt kişilər” heyrətlə “XOŞBƏXT KİŞİ”yə baxırdılar. Hətta biri dözməyib rəqs edən kişinin başına “ağıl qoymaq”üçün qulağına nəsə pıçıldadı. Xoşbəxt kişi isə mikrofonu əlinə alıb ləhləyə-ləhləyə kiçik bir nitq söylədi: ”Kim qorxur evlənməsin! Kim qorxur saxlamasın! Kim qorxur oynamasın! ” Həmin kişinin arvadına məclisdəki qadınlar “bədbəxt”kimi baxsalar da, əsl BƏDBƏXT onlar idi. Çünki onların ərləri aşkarda rəqqasələrə qoşulmasalar da, özlərini “AĞIR KİŞİ” kimi göstərsələr də, xəlvətdə əllərinə keçən qızın-gəlinin başına min oyun açırlar. Bir qadının nazını çəkmək, min kişi ilə döyüşməkdən daha çətindir. Kişi var ətrafında olan bütün qadınların nazını çəkməyi bacarır. Kişi var ətrafında olan bütün adamların zəhləsni tökür. Zəhlətökən kişilər zəhlələrini qadın bətnlərinə töküb ZƏHLƏ əkirlər. Zəhlətökən qanunların başında ZƏHLƏ övladlar dayanır.

Orta məktəbdə oxuyanda müəllim bizi İncəsənət muzeyinə aparmışdı. Sinfimizin oğlanları çılpaq qadın heykəlini görəndə “Vayyy! Vayyy!...” deyib necə qışqırdılarsa, ekskursant xanım az qaldı pencəyini çıxardıb daş heykəlin üstünə atsın. Dünən çılpaq daş heykələ “Vayyy!” deyib hay-küy salanlar, bu gün çılpaq müğənnilərin ƏT bədənlərinə “Bəh,bəh...” deyirlər və yeri gələndə özlərini “KİŞİ” sayırlar. Biz incəsənətə, mədəniyyətə, insanlığa dəyər verməyi bacarmayan bir mühitdə yaşamağa məhkumuq. Və bu lənətə gəlmiş eybəcər mühiti vurub –dağıtmaq üçün, mübarizəni ANA BƏTNLƏRİndən başlamalıyıq. Doqquz ay ana bətnində dustaq olan körpənin mübariz, cəsur olması üçün qanımızla-sözümüzlə ona siqnallar göndərməliyik. Əgər bir həftəliyindən ana bətnində ürəyi döyünən körpələrə QƏHRƏMAN kimi baxmasaq, övladlarımızın kotana qoşulduğunu görəcəyik.

İNQİLAB, AZADLIQ sözlərindən qorxanların acığına dünyaya əkiz oğlan uşaqları gətirib, birinin adını İnqilab, o birinin adını Azadlıq qoyacağam. Mən onları dünyanın ən dəcəl uşaqları kimi böyüdəcəyəm. Və Azərbaycanın istənilən bölgəsində onlarla “Gizlənpac” oynayacağam. Oyunun qaydalarını pozub hər dəfə mən gözlərimi yumacağam, onlar isə gizlənəcək. Mən ən hündür bir yerə çıxıb, uca səslə deyəcəyəm: İnqilab! Azadlıq! Hardasız?! Qurban olaram SİZƏ!

Məlahət Ağacanqızı: HƏR GÜN BİR TİKƏ BASDIRIN MƏNİ...(şeirlər)

Mirzə Xəzər — Tue, 17 Feb 2009 01:58:00 -0500

Məlahət Ağacanqızı

Dünyaya gəlmək istəmirdim-
Böyük-böyük əllər
Dartıb dünyaya gətirdi məni...
Mən gəlmək istəmirdim-
Atam –anam zorla dünyaya gətirdi məni.
Dünyadan getmək istəyirəm,-
Amma indi də
kiçik-kiçik əllər yapışıb ətəyimdən
zorla saxlayır məni...

***

Məni bütöv öldürməyə
Bir kimsənin GÜCü yox-
Hər gün bir tikə öldürün məni!
Məni bütöv basdırmağa
YER də yox-
Hər gün bir tikə basdırın məni!

***

Adından,papağından
Kişiyə oxşatdım Səni.
Adımdan,yaylığımdan
Qadına oxşatdın Məni.
Zaman keçdi,
Məlum oldu-
Papaq altda arvadlar var
Xəbərim yox.
Yaylıq altda kişilər var,
Xəbərin yox.

***

Sən məni bu dünyada
Elə incitdin-
Vəd etdiyin CƏNNƏT
düşdü gözümdən.
Sən məni bu dünyada
Elə incitdin-
O dünyada görüşmək
Əsl CƏHƏNNƏM!

***

Qəfil gedəcəyəm Sənin ömründən,
Qəfil itəcəyəm Sənin gözündən.
Deyən deyiləm
hansı gün,nə vaxt.
Desəm-göz yaşın,
qəm dolu baxışın
Getdiyim yerə
məndən qabaq çatacaq...

***

Dünyanın bir başında Sən,
Bir başında Anam.
Ürəyimin bir başında Sən,
Bir başında Anam.
Anamı tək ,ağlar qoyub –
Yanına gələ bilmərəm.
Dayanıb DÜNYANIN ortasında
Sənin,Mənim vəAnamın
Göz yaşlarını
ürəyimin içinə yığıram...

***

O qədər başımı qatıb qayğılar-
Bilmirəm QADINam,
Yoxsa KİŞİyəm.
O qədər canımı sıxır ağrılar-
Bilmirəm ÖLÜyəm,
Yoxsa DİRİyəm.
Bəzən mənə elə gəlir-
Evdə yatmısan.
Bəzən elə gəlir-
AYA getmisən.
O qədər məni yorur qayğılar-
Səni düşünməyə heç vaxtım olmur.
O qədər yadından çıxıb qayğılar-
Sənin darıxmağa vaxtın da olur...

Məlahət Ağacanqızı: MÜSƏLMAN KİŞİLƏRİNİN EKSTAZ ANLARI...

Mirzə Xəzər — Sat, 07 Feb 2009 09:22:45 -0500

Məlahət Ağacanqızı

Müsəlman kişilərinin oğlu olanda sevindiyindən hoppanıb - düşdüyünü, doğum evinin qapısında mayallaq aşdığını çox görmüşəm.
Müsəlman kişilərinin xoruz, it əlləşdirməkdən ekstaza gəlib qəribə səslər çıxarmağının da şahidi olmuşam. Amma SMS yarışması ilə qalib gələn Manaf Ağayevin TOYLAR KRALI olmasına görə 80 yaşlı müsəlman kişinin sevindiyindən havaya hoppanmasının səbəbini, istedadlı jurnalist Zamin Hacının ( Yeni Müsavat-“Antarktidanın kralı”) köşə yazısından öyrəndim. Maraqlıdır, bəs niyə hörmətli jurnalist Samir Sarının qəhrəmanı Musa əmi (Yeni Müsavat-“Musa əminin İran səfəri”) dörd arvadı olan kişilərin dərdini çəkir?

Musa əmi dörd arvadın öhdəsindən gəlməyi bacaran müsəlman kişilərinin SİRRİNİ öyrənmək üçün İrana gedib, ”əliboş” qayıdır. Zamin Hacı ZIRPI fakt yazıb, qoyub ortalığa,dəyər verən yoxdur. Musa əmi,insafınız olsun! İrana getməyin, Zamin bəyin köşəsini oxuyun,”sirrlər” dən agah olun.
80 yaşlı müsəlman kişisi SMSdən cuşa gəlib, “Toylar Kralı”üçün
havaya hoppanırsa, demək özünə tezliklə TOY edəcək. Və toyuna “KRALI” gətirəcək. Mübarək olsun! Xoşbəxt olsunlar!

Müsəlman kişiləri aşıb-daşan enerjilərini ya arvada, ya da SMS-ə verəndə qürur hissi keçirdirlər. Müsəlman qadınlarının şüarı: Ərimin müsəlman olması ilə fəxr edirəm!
Bir dəfə dəyərli Asif Ata görüşlərinin birində dedi: ”Ərəb xəlifələrinin arvadları , ”ƏR qəbuluna” düşmək üçün illərlə növbə gözləyirlər...”
Yazıq Musa əmi!Ola bilsin iş-güc ,qayğıların əlindən başı elə qarışıb ki, zifaf gecəsindən sonra yeganə arvadına “baş çəkməyib”.İrana gedəndə, dörd arvadlı kişiləri görəndə ya qıdığı gəlib,ya da tükləri biz-biz olub.İrana getməkdən vaz keçən Musa əmi,yəqin ki, ya “QIDIQ” xəstəliyindən,ya da biz-biz olan tüklərinin dərdindən arvadından uzaq gəzir...
Bizim bir qohum var.Arvadı rəhmətə gedəndən sonra oğlanlarını, nəvələrini, nəticələrini yığıb elan etdi:”Mən evlənmək istəyirəm!”.Ailə cınqırını çıxartmadan ona 37 yaşlı bir qadını ona “gəlin” gətirdi. 78 yaşlı “bəy” buz baltası kimidir.Yay-qış dənizdə çimib,bədənini möhkəmləndirir.Formada qalmaq üçün min hoqqadan çıxır. 37 yaşlı arvadı ayaqlarını sürüyə-sürüyə gəzir,o isə toylarda cavan qızlarla “lezqinka” oynayır .Bir xeyli oğul-uşağı olan “təzə bəy” istəyir “təzə gəlin”ona övlad bəxş etsin.Gəlin də ayaqlarını sürüyə-sürüyə müalicə olunur.

Müsəlman kişilərinin başı , oğul əkməyə,xoruz,it əlləşdirməyə,dörd arvadın sığalı altında mürgüləməyə, “TOYLAR KRALI” seçmək üçün SMS yazmağa necə qarışıbsa -yurdlarına atılan bombalardan,raketlərdən xəbərləri yoxdur...
Küt,avam ,qorxaq,arvadbaz milyonlarla insanı -bir İNSAN, ağılı,savadı, cəsurluğu ilə qarşısında diz çökdürər.Arvadlarının,SMS-in sayının çoxluğu ilə öyünən millət-BÖYÜK MİLLƏT deyil ! MİLLƏT-ağıllı,savadlı, qeyrətli, namuslu,vicdanlı...ÖVLADLARı ilə MİLLƏTDİR!
ATA dünyaya gələn oğluna elmi, oxumağı sevdirə bilmirsə -demək VƏTƏNİ də sevdirə bilməz.VƏTƏNİ sevməyən oğul-VƏTƏNİ qoruya bilməz!VƏTƏNİ sevməyən,qorumayan oğulun əlləşən İTi,XORUZu qalib gələndə,qonşusu SMS –lə “KRAL” olanda, şadlığının kəllə-çarxından havaya hoppanar.

Dünyaya oğul gətirmək qəhrəmanlıq deyil!Qəhrəmanlıq –haqqı əzilənVƏTƏNİ və VƏTƏN övladlarını qorumaqdır.

KİŞİLİK- dörd arvad almaq,neçəsini siğə etmək,neçəsi ilə gəzib-dolanmaq deyil!KİŞİLİK- uçurumun kənarında olan, əxlaq sərhədlərini vurub keçən qadınları-qızları XİLAS etməkdir.
KİŞİLİK – qurşaqdan aşağı sayılmır, KİŞİLIK - qurşaqdan yuxarı sayılır.

Toyların,şənliklərin KRALı olmur! Yasları, dərdləri azaldanlar, müharibədə udanlar, böyük əraziləri olanlar - KRALdır!
Xoruz banlaması,it boğuşması, arvad ah-naləsi, söyüşü, SMS zənginin SƏSİ çox olan məmləkətdə - ÇAQQALLAR ulayar.

20 il öncə yazdığım “Kimə OĞUL deyim?!” şerimi bu gün də ürək ağrısı ilə söyləməyim, qeyrətli OĞULLARIN azlığı səbəbindəndir.

Hər ERKƏK-
dodağımdakı təbəssümü
kəndir kimi uzun görmək istəyir.
Dodağımdakı təbəssümü
Görmək üçün-
VƏDİ elçi gətirirlər ömrümə.
Dodağımdakı təbəssümə -
DÜNYANI,
AYI,
DƏNİZİ verirlər.
İstəklərinə “YOX!” deyəndə,-
Dağıdırlar içimdə qurduğum
saf DÜNYANI,
Ləkələyirlər könlümdəki
Ayı,DƏNİZİ...
Hər ERKƏK-
Dodağımdakı təbəssümü
ÖZÜNÜN etmək istəyir.
Bəs kimə-OĞUL deyim?!
Bəs kimə-İGİD deyim?!
Bəs kimə-DƏRDİM deyim?!

Rəvan Rəşidoğlu: Təhsilimiz nəfsimizin məngənəsində...

Mirzə Xəzər — Mon, 26 Jan 2009 20:34:45 -0500

Hər şeydən öncə yaşadığımız mühit öz çətinlikləri ilə mövcud əqidə, düşüncə sahiblərini öz yolundan sapdırır. Kimi şəxsiyyətə pərəstişi, kimi yarınmaqla, kimi isə maddi nəfsini önə çəkməklə həyatını və onun tərzini qurmağa və bu yaşam yolunu başa vurmağa tələsir. Biz hələ də cəmiyyətimizdə ziyalılıq anlayışını, məvhumunu istər bugünkü, istərsə də gələcək nəsillərə çatdırmağa nəinki tezikmirik, həmçinin gecikmək üçün tələsirik. Yaşadığımız yaxın və uzaq tarixdən ibrət götürməyimiz də gələcəyə necə hazır olmağımızın nümunəsi ola bilər. Əgər biz bu gün yaxın tariximizi mükəmməllikdən aşağı səviyyədə bilmiriksə və öyrənməyə cəhd göstərmiriksə, bu sahədə öz fikirlərimizi sərbəst ifadə edə bilmiriksə və yaxud ifadə etməkdən çəkiniriksə sonrakı taleyimizdən kimə, hara və nə üçün şikayət edirik? Qəribə mənzərədir. Hansı sahəyə baxırsan və hansı sahənin aparıcısına qulaq asırsan özünü özundə görmürsən. Sanki başqa məmləkətdəsən. Başqa dünyada yaşadığını zənn edirmış insan. Öz daxilinə, varlığına belə şübhə ilə yanaşır. Bu yanaşma tərzləri bizi özümüzdən getdikcə daha sürətlə uzaqlaşdırır. Bü günkü mətbuatımızda yazılan məqalələr, istər nəsr, istərsə də poeziya yazarlarımızın əsərlərindən yaltaqlıq, riyakarlıq üzündən Azərbaycan əqidəsinin ruhunu belə hiss etmirsən və yaxud hiss etməkdə çətinlik çəkirsən. Bunların içərisindən doğrunu, düzgünlüyü, ədaləti tapmaq qaranlıqda iynə axtarmaq qədər “asan” olub. Müasir əsərlər oxumaq istəyirsən, günümüzün mövzusundan aktuallığından, yaxın tariximizdən, mənəviyyatımızdan, ədəbiyyatımızdan çox-çox uzaqlara düşmüş olursan. Düşünürsən harda qaldı “Məşhərlər”, “Qətl günləri”... və s. davamı...

Ömür boyu Azərbaycan ədəbiyyatına və onun yazarlarına casus kimi şübhə edənlər indi Azərbaycan kitabxanalarını köntöy, ədəbi hisslərdən, mənəvi və əqidədən ən azından yerlə göy qədər məsafədə olan “yazıları” ilə doldurmaqla məşğuldurlar. Acınacaqlısı da odur ki, uzun müddət xalq, milli yazarların üzünə daima bağlı olmuş və həmişə də bağlı olacaq məlum və məlum olmayan arxivlərin “istismarı” hesabına. Həmin arxivlərdəki materialları çox savadsız, milli mənsubiyyətdən və Azərbaycan ədəbi və bədii dilindən uzaq şəkildə cəmiyyətə tələm tələsik çatdırılması və sanki boşluqları yalnız bu günkü cəmiyyətin tipinə uyğun mənasız dedektiv tipli yazılarla doldurmaq yarışı keçirilir. Epizodların əksəriyyəti bir-birinə oxşar və təkrardır. Halbuki bu əsərlərin müəyyən bir qisminin yerinə daha effektli, təsirli və cəmiyyətin inkişafına, bugünkü nəslin mükəmməl - istər tarixi, istərsə də digər sahədə - gələcəkdə hərtərəfli biliyə malik olması üçün həmin girilməz arxivlərdən neçə-neçə qiymətli və qiymətsiz əsərlər ərsəyə gətirmək olar və olardı. Amma əsərlərin maraqsız olması ilə bərabər həmçinin onların aşağı səviyyədə tərcümələri, görünüşü və dil üslubunun çox kasad, savadsız olması də oxucuların zövqunə və maariflənməsinə mənfi təsir göztərir. Bir material ki, min cür senzuradan keçib, kimlərinsə razılığından sonra ərsəyə gəlir və “xüsusi yazar”lara ötürülür bu əsərlərin cəmiyyətin maariflənməsində və informasiya qıtlığının aradan qaldırılmasında rolu çox cüzidir.

İkinci problem isə bu cür əsərlərin ekranlaşdırılmasıdır. Bu sahədə də xeyli nöqsanlar və süniliklər var. Rejissorluq məktəbi itib-batmaq üzrədir. Bu sahədə ancaq yüngül “əsərlər” üzrə rejissorlar arasında mənasız yarışlar keçirilir. Buna görə də Azərbaycan incəsənəti sahəsində böyük axsamalar müşahidə olunur. Bu zövqsüzlüyün, savadsılığın nəticəsidir ki, köhnə Azərbaycan filmlərinin baxıcısı daha çoxdur, nəinki bu gün böyük qüsür və nöqsanlarla dolu adda-budda çəkilən filmlərin. Bəzi filmlərə xərc çəkilir və hətta “prezentasiyada” keçirilir və sonra ekranalara çıxarılması məsləhət görülmür. “Prokuror” filmi kimi.... Yaxud mövzusu və süni aktyor oyunu, sujet xəttinin bəsitliyi ilə bu günkü cəmiyyətimizdə gedən prosseslərlə daban-dabana ziddiyət təşkil edən “Yoxlama” filmi kimi. Yaxud heç zaman Cavid səviyyəsinə qalxmayacaq “Hüseyn Cavid” filmi kimi. Düzdür filmdə çəkilən böyük və istedadlı aktyorumuz, Azərbaycan incəsənəti tarixində öz sözünü vaxtından və yaşından əvvəl deyən Rasim Balayev çəkilib. Amma filmin rejissor və tərəf müqabilləri bu aktyorun demək olar ki, istedadından, savadından, geniş təcrübəsindən istifadə etməyiblır. Rejissorların, əlbəttə ki qalıbsa, zövqləri və səriştələri çox aşağıdır. Bütün seçimlərində nöqsanlar qabarıq şəkildə özünü tamaşaçının, kobud desək, gözünə girir. İstər istəməz tamaşaçı kanalı başqa kanala çevrir və təəssüf ki, orada da istəyinə nail ola bilmir.

...Bu cür vəziyyətin yaranması bütün sahələrdə təhsilin aşağı olması və onun getdikcə dərinliyə yuvarlanmasıdır. Bəli, təhsilsiz hər hansı irəliləyişə nail olmaq mümkün deyildir. Təhsilli, savadlı insanlarda əqidə, mövqe, ideya hakim ola bilər. Bu hakimlik bütün sahələrin inkişafına müsbət təsir edər. Təhsildəki problemlər hamıya dəqiq məlum olduğu qədər də, elə hamı da böhranın dərinləşməsində maraqlıdır. Bütün məktəblərdə korrupsiya bir-birinə elə qarışıb ki, rüşvəti direktor aldığını, yoxsa valideyn verdiyini ayırd edə bilmirsən. Nəticədə başqa inkişaf etmiş və lap belə inkişaf etməmiş ölkələrdə yaxşı təhsil almaq üçün pul ödəyirlərsə, bizdə isə hər sahədə olduğu kimi, təhsildə də əksinə, təhsil almamağımız üçün pul veririk. Elə Təhsil Nazirliyində də elə izah edirlər ki, sanki rüşvət xaricdən daxil olur və xaricə də ötürülür. Nəticədə bizim bü günkü övladlarımızın savadsız təhsil almalarının günahı nə bizim təhsilimizə rəhbərlik edən “zavallı”larda, nə də uşaqlarına görə bütün günü o müləllimə, bu müəllimə havayı pul paylayan “ağıllı” valideynlərdədir. Artıq orta məktəblərdə, ibtidai siniflərdə əlavə hazırlıq kurslarının açılması elanlarına da rast gəldik. “... 20 saylı məktəbdə birinic siniflər üçün hər həftənin şənbə günləri hazırlıq kursları keçirilir. Maraqlanan valideynlər direktor müavinlərinə müraciət edə bilərlər. (3 mərtəbə). Müdiriyyət.” Artıq təhsildəki bundan da acınacaqlı vəziyyətin olacağını mən düşünmürəm və düşünməyə yeri də yoxdur. Maraqlı orasıdır ki, bütün ölkədə hər bir vətəndaşın övladı orta məktəblərdə təhsil alır. Azərbaycanda bütün vəzifələrdə çalışanların övladları istər orta və istərsə də ali məktəblərdə oxuyurlar və hamısı da bu acınacaqlı vəziyyətlə barışırlar. Təhsil Nazirliyi isə ağa-qara deməklə iki ayağını bir başmağa dirəməklə deyir ki, bizdə hər şey qaydasındadır. Və utanmasan oynağama nə var devizi burda yerinə düşür. Deyirlər ki, hansı məktəbdə rüşvət halı varsa adını bizə verin biz yoxlayaq ölçü götürək. Amma anonim olmasın. Yəni məntiq odur ki, gücümüz çatsa bütün günahı bir müəllimin üstünə qoymaqla işdən çıxardaq, gücümüz çatmasa məktəb vasitəsilə valideynə təzyiq edək.

Mən isə deyirəm ki, o hansı məktəbdir ki, orada ən biabırçı rüşvət vəziyyəti yoxdur. 1,2,3,....... 20,21,22,23,........40, 41, 42, 43, 44,..... saylı... ta sonuncuya qədər. Hamısında eyni, heç nə ilə bir – birindən irəliyə gedən və yaxud geriyə qalan məktəb yoxdur. Bu məktəblərdə hamısında təhsildən başqa nə desən var. Bütün məktəblərin hamısında hətta birinci sinifə uşaq qoyanda “qiymətli – pullu” müəllim(ə)ləri var. Aşağı yuxarı 100 manatdan. Kim bu pulu ödəyirsə həmin “qiymətli” müəllim(ə)in sinifinə düşə bilər. Hələ mən artıq kifayət qədər çeynənmiş fikirləri, hər gün yığılan pullardan təkrar yazmağı vaxtıma qənat və oxucunun vaxtına hörmət hesabına yazmıram. Bütün bunlardan sonra ali məktəblərdəki problemlərdən yazmaq sadəcə olaraq ən azından özünü və oxucuları aldatmaq və fikirlərini yayındırmaq kimi başa düşürəm.

Amma ali məktəblərdə yaranan problemlərdən mənbə olaraq birinə fikrimi və etirazımı bildirmək istəyirəm. O da təhsildə, yəni ali məktəblərə tətbiq olunan planla bağlıdır. Bu plan nəticəsində hər il kifayət qədər savadsız və məqsədsiz məzunlar ali məktəbləri bitirir və heç biri də öz ixtisasının arxasınca getmir. Bunun düzdür obyektiv və subyetktiv səbəbləri var. Amma əksəriyyət mənimlə razılaşar ki, məzunların çoxu bitirdikləri sahəni heç də sevdiklər üçün seçməyib və ali məktəbləri diplom xatirinə bitiriblər. Təhsil Naziri 1994-cü ildə plan məsələsinə aid suala belə cavab vermişdir, sitat: “Əgər plan ləğv olunsa ali məktəblərdə tələbələrin sayı azalacaq, müəllimlərimiz işsiz qalacaq. Bu da işsizlik yaradacaq”. Nazirin fikrindən düz 15 il sonra (15 il Təhsil Naziri?!), hər il ali məktəblər kifayət qədər diplomlu tələbə yola salır, bəs niyə orta məktəblərdə, ələlxüsda kəndlərdə müəllim çatışmazlığı problemi yaşanır? Bütün sahələr üzrə regionlarda müəllim çatışmır. Bəs harda qaldı Tahsil Nazirinin qəbul planlarının nəticələri? Niyə bügünkü məzun savadına güvənib, özünə inanıb sinifə daxil ola bilmir və yaxud dərs demək istəmir? Və yaxud da belə deyək, niyə savadlı məzunlara təyinat verilib ehtiyac olan məktəblərə göndərilmir, onlara minimum və ya maksimum yaşayış şərait yaradılmır? Köhnə müəllimlərin isə demək olar ki, 90 faizdən yuxarısı repetitorluqla məşğuldur. Onların da istər orta məktəblərdə, istərsə ali məktəblərdə dərs demək maraqları, maddi maraqlarının altında itib batıb. Suni təhsil müəssisələrinin sayını artırmaq, rüşvət hesabına diplom verib Dövlət qarşısında ali təhsillilərin işsizlik sayını artırmaqla sağalmaz problem yaratmaq kimə lazımdır və nəyə xidmət edir? Yaxud kifayət qədər ciddi rəhbərlikdə əyləşənlərin bəzilərinin sadəcə ali təhsili yox, ali diplomu da pul ilə alması kimin marağına xidmət edir? Görəsən hesablayan və onun statistikasını aparan varmı ki, Dövlət işində rəhbər vəzifədə işləyənlərin neçəsinin diplomunun “kötüyü” var? Görəsən bu araşdırmanı da aparırlar ki, ikinci təhsili hansı üsulla alırlar? Necə olur ki, İqtisadiyyatı bitirən məzun, BDU-nun hüququna, Memarlıq Universitetinin tikinti ixtisasına 3-cü kursuna qəbul olunur və yaxud oranın məzunu olur? Nə üçün köçürmə ilə həyata keçirilən və ya ikinci təhsilə qəbulu TQDK həyata keçirmir? Bu fənlər arasındakı fərq imtahanlarını bilən varmı və yaxud nəzarəti Təhsil Nazirliyinin hansı idarəsi, universitetlərin rəhbərləri və hansı kriteriya ilə müəyyən edir? Suallar çox cavablar isə mənasız və vəzifə xatirinə verilən cavablar.

Yeni, ikinci oxunuşdan keçən Təhsil haqqında qanun qəbulu bu günkü təhsildəki islahatlarla müqayisədə müsbət qarşılamaq olar. Düzdür oraya da rektorlar özlərinin arzularına uyğun olaraq qəbul imtahanlarını TQDK-nın əlindən almaq istəyirdilır. Çox şükür ki, buna təzyiq gücləndi. Şəmsəddin Hacıyev, İqtisad Universitetinin rektoru, deputat, Təhsil komissiyasənən sədri aşıq olaraq bildirir ki, repitetorluğun geniş yayılması Testin tətbiqi ilə bağlıdı. Kökündən yanlış və qərəzlidir. Elə buradaca öz şəxsi qazanclarını bərpa etmək, nəfslərini biruzə vermək açıq görünür. Çünki repititorluq həmişə mövcud olub. Əvvəllər ona görə az idi ki, qəbul imtahanlarını Təhsil Nazirliyi aparırdı, cəmi ali məktəblərə 5% savadlı tələbələr daxil ola bilirdi. Onlar da min cür əzab-əzəyyətdən sonra. İnstitutlara qəbul “çətinləşdirildiyindən”, neçə-neçə tələbə adı qazanmaq ardınca gələn məzun məyus halda geri döndüyündən, Sizin kimi rektorlara xeyli “boş yerlər” qaldığından artıq təhsil almaq istəyənlərin arzuları tükənirdi. Düzdür “o boş yerlərin” bir qismi indi yenə ikinci təhsil və köçürmə vasitəsilə həyata keçirilir. Amma bu qazancla rektorlar razılaşmır. Bu qazanc əvvəlkilərin yanında cüzu görünür. Elə Təhsil Komissiyasının sədri İTV-də sualları cavablandırarkən, başqa bir TV kanaldan Azərbaycanın Xalq Şairi Zəlimxan Yaqub haqqında veriliş gedirdi. Azərbaycanda mən elə bir ziyalı tanımıram ki, Şəmsəddin Hacıyev də daxil olmaqla, Zəlimxan Yaqub qədər Azərbaycanın müasir ədəbiyyatı tarixində savadlı ədəbiyyatçı tanısın. Amma Zəlimxan Yaqub deyir: “... mən orta məktəbi bitirib ali məktəbə daxil olmaq üçün Bakıya üz tutdum. Sənədlərimi Universitetin (BDU) Filologiya fakultəsinə verdim, amma təəssüflər olsun ki, bir balım çatmadı və qəbul ola bilmədim. Kor-peşman Borçalıya qayıtdım. Bir il fəhlə işlədim, əmək kitabçamı götürüb, yenə Bakıya gəldim. Amma bu dəfə sənədlərimi Universitetin Kitabxanaçılıq fakultəsinə verdim və daxil oldum”. Gördüyünüz kimi, Zəlimxan müəllim də bir dəfədən sonra anlayıb ki, Universitetin “prestijli-pullu” fakultəsinə cibləri boş daxil ola bilməyəcək. Ona görə də sənədlərini o vaxt Universitetdə ən zəif fakultə olan Kitabxanaçılıq fakultəsi verib və bu yolla təhsil almağın mümkünlüyünü görüb və buna nail olub. Bu misalı ona gırə çəkdim ki, həm Şəmsəddin Hacıyevin məlum verilişdəki fikirləri, həm də Xalq Şairi Zəlimxan Yaqubun fikirləri eyni anda xalqa çatdırılsa da ikincinin fikirləri birincinin, - “...bizə testin ləğv olunması ilə bağlı məktublar daxil olur... Mən düşünürəm ki, repetitorluğun inkişafı testin tətbiqi ilə bağlıdır.” – fikirlərinə ən tutarlı cavab idi.

Rəvan Rəşidoğlu
Müstəqil ekspert.
E-mail: revan.baghirov@mail.ru