"Azadlıq" qəzeti: Dəhşətli SPID virusu, “ölüm mələyi” Azərbaycan vətəndaşlarını ağuşuna alıb

Mirzə Xəzər — Fri, 20 Jul 2007 12:09:00 -0400

Səhiyyə naziri istefa verəcəkmi?

20 iyul 2007

Bütün bunlara görə Azərbaycan səhiyyəsini yalnız Afrika ölkələri ilə müqayisə etmək mümkündür Azərbaycan dəhşətli bir faciə ilə üz-üzədir. Ölkənin hər bir vətəndaşı “ölüm mələyi”nin, HIV/AIDS/QIÇS adlanan virusun hər an daşıyıcısına çevrilə bilər. Hər bir vətəndaşın virusa yoluxma təhlükəsi ilə üz-üzə qalması isə 8 milyon ölkə əhalisinə qarşı genosiddən başqa bir şey deyil. Təəssüf ki, bu günə qədər Azərbaycan hökumətinin rəhbərliyi bu barədə danışmaq istəmir. Respublikanın səhiyyə naziri bu barədə həyacan siqnalının çalınmasının belə fərqinə deyil. Heç nə olmamış kimi, səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyev yenə də əvvəlki qaydada işini davam etdirir. Halbuki, Avropa ölkələrində belə bir hal olsa idi, dərhal nazir istefa verərdi. Azərbaycanda isə nəinki nazir istefa verir, heç açıqlama verməyə də cəhd göstərmir. Bu da səhiyyə nazirinin ölkə vətəndaşlarının sağlamlığının qeydinə hansı səviyyədə qaldığının göstəricisidir. Nədir məsələnin mahiyyəti?

Elnarənin fəryadları

Iki həftə öncə “ölüm mələyi”nin daşıyıcısı olan Elnarə Əhmədova adlı bir gənc bunu açıq şəkildə etiraf etdi. Azərbaycan cəngəlliklərində həyatı məhv olmuş, yetim, kimsəsiz kimi zorakılıqlara məruz qalmış və nəhayət, bütün bunlardan bezərək QIÇS xəstəsi olduğunu etiraf edən Elnarə Əhmədovanın çağırışı həyacanlı oldu. Amma nə yazıqlar ki, “Mən də insan kimi yaşamaq istəyirəm. Mənimlə münasibətdə olan 200 nəfərə yaxın şəxs bu xəstəliyə yoluxa bilər” deyən Elnarə Əhmədovanın göz yaşlarını silən, səsinə səs verən olmadı. Dəhşətli budur ki, Səhiyyə Nazirliyinin QIÇS-lə Mübarizə Mərkəzinin direktoru Həqiqət Qədirova bunlara heç nə olmamış kimi reaksiya verdi. Nəticədə nə bəlli oldu? Aydınlaşdı ki, QIÇS virusunun daşıdığı səhiyyə sisteminə bəlli olan və normal insan kimi vətəndaşlarla təmasda quran təkcə Elnarə Əhmədova deyilmiş.

30 virus daşıyıcısı “itib”

Hələ etiraf edilən odur ki, nəzarətsiz 30 SPID daşıyıcısı var. Bunu Həqiqət Qədirova bildirir. Buyurun, görün Qədirova soyuqqanlılıqla nə deyir: “Bəli, indi 30-a qədər xəstə var ki, onlar barədə bizdə dəqiq məlumat yoxdur (”24 saat” qəzeti, 12 iyul, 361-ci say). Təkcə bundan aydınlaşır ki, 30 nəfər hazırda müxtəlif vətəndaşlarla əlaqədə olaraq onları QIÇS-ə yoluxdurur. Diqqət yetirin: Elnarə Əhmədova 2003-cü ildə QIÇS-ə yoluxub. 2005-ci ildə 1 saylı şəhər xəstəxanasında uşaq dünyaya gətirib. Ondan sonra Qədirovanın təbirincə desək, “itib”. Elnarə Əhmadovanın özünün etiraf etdiyi odur ki, 2 il ərzində onunla 200 nəfər 20-25 yaşlı gənclər münasibətdə olublar. Tək Elnarənin vasitəsilə 200 nəfərin QIÇS-ə yoluxduğu ehtimal olunursa, görün onda 30 xəstə nə qədər insana “ölüm mələyi” bəxş edib. Bir nəfər 200 nəfəri yoluxdurubsa, deməli 30 nəfər 6 min insanı xəstə edib. Bu altı min insan da təbii ki, digərləri ilə əlaqədə olub. Nəticədə aydınlaşır ki, nəzəri baxımdan, təkcə iki il ərzində təxminən 20 min insan bu virusun daşıyıcısına çevrilib. Görəsən, nazir işlədiyi müddətdə 20 min insanın təhlükəli virusa yoluxması nədən səhiyyə nazirini, bu sturuktura rəhbərlik edənləri narahat etmir? Nazirin və səhiyyə sistemin fəaliyyətsizliyi nəticəsində “ölüm mələyi”nin daşıyıcıları durmadan artır.

SPID Gəncəni də çökdürür

Elə iki gün öncə bildirildi ki, bu ilin altı ayı ərzində Gəncədə QIÇS-ə yoluxanların sayı 9 nəfər artıb. Üç nəfər QIÇS-dən dünyasını dəyişib. Bunu Gəncə Epidemiologiya Mərkəzinin şöbə müdiri, şəhərin baş epidemioloqu Almaz Tomiyeva deyib. Qeyd edək ki, 9 nəfərdə QIÇS-in aşkarlanması 5343 nəfərin yoxlamadan keçməsi zamanı üzə çıxıb. Deməli, 500 min Gəncə sakininin 53043 nəfəri yoxlamadan keçsə, bu rəqəm 90 nəfəri ötər. Aydınlaşır ki, virus daşıyıcılarının sayı minlərlədir. Səhiyyə Nazirliyi isə bununla məşğul olmur. Bu sahəyə mütəxəsislər cəlb edilmir. Bir təzada baxın, 30 xəstənin axtarışda olduğunu etiraf etmək zorunda qalan Həqiqət Qədirova açıq bildirir ki, o, QIÇS-lə Mübarizə Mərkəzinə bir il əvvəl direktor təyin edilib. Həmin vaxta qədər bilirsinizmi Qədirova harada işləyib?! Ali Attestasiya Komissiyasında. Ölkəni bürüyən, millətin genofondunu məhv edən bir xəstəliklə mübarizəyə görün, Oqtay Şirəliyev kimi rəhbər təyin edib? Görəsən, nədən Şirəliyev mütəxəssis “tapmayıb”. Bu sualların cavabını da təbii ki, səhiyyə naziri verməyəcək.

Səhiyyənin “kəşfiyyatı”

Səhiyyə naziri yenə inadla susur. Qədirova isə bildirir: “Bu məsələni dəqiq araşdırmaq üçün bu yaxınlarda kəşfiyyatçı epidemioloji nəzarət proqramı həyata keçiriləcək. Bu xəstəliyə yoluxmuş insanları bununla aşkar etmək fikrindəyik. Bu iş aprel ayında başlayıb, avqust- sentyabr aylarında (?) aparılmalıdır”. Ölkəni təhlükəli virusun bürüdüyü bir vaxtda Səhiyyə Nazirliyi hansısa “nəzarət proqramı” həyata keçirmək fikrindədir. Bəs, görəsən, “kəşfiyyatçı epidemioloq”lar niyə QIÇS-in açıq tüğyan etdiyi şübhə doğurmayan Avropa otelinin qarşısını, Dəmiryol Vağzalının ətrafını “unudublar”? Bütün bu “unutqanlığın” qarşısında bəs nədən “Qlobal Fond” tərəfindən ayrılan 10 milyon dollar barədə söhbət açmırlar?

“Itkin” söhbətləri

Axı, “Qlobal Fond” 10 milyon dolları məhz QIÇS-lə mübarizə, bu xəstəlikdən əzab çəkənlərin müalicəsi üçün ayırıb. Necə başa düşək ki, bunun qarşılığında QIÇS-lə Mübariz Mərkəzində müalicə pulludur? Yalnız bəzi dərmanlar və müayinələr pulsuz həyata keçirilir. Elnarə Əhmədova kimi onlarla xəstənin müalicəsi necə və niyə doğru təşkil edilmir? Yaxud ümumiyyətlə, təşkil edilirmi? Bütün bunlara da səhiyyə naziri cavab vermir. Başqa bir məqama fikir verin. Həqiqət Qədirova Elnarə Əhmədovanın xəstəliyi yaymasını belə izah edir ki, “Qadın tamamilə aradan çıxaraq itdi” (Yenə eyni mənbə). Həmçinin, Qədirova yenə də soyuqqanlılıqla “Bizim müxtəlif üsullarımız var. Daxili Işlər Nazirliyinə müraciət edirik, icra hakimiyyətinə, rayon xəstəxanalarına müraciət edirik. Biz çalışdıq o adamı tapaq”. Diqqət yetirin, hələ söhbət bir nəfərdən gedir. Əgər, bir nəfəri tapmaq üçün bu qədər səhlənkarlıq olubsa, onda görün digərləri ilə bağlı vəziyyət nə yerdədir? Həmçinin, o da aydın olur ki, Elnarə Əhmədova bu barədə özü açıqlama verməsəydi, o, hələ də ölüm virusunu yayacaqmış. Heç kəsin də bundan xəbəri olmayacaqmış. Həm də bu necə axtarışdır ki, Əhmədova 15 barın adını çəkib bu illər ərzində orada olduğunu bildirir. Qədirova isə iddia edir ki, “Vaxtilə biz bu bu qızla bağlı tədbir görülməsi üçün polisə müraciət etmişdik. Biz bu şəxslərin anonimliyini pozmaq ixtiyarında deyilik”. Gördünüzmü, QIÇS mərkəzinin rəhbəri xəstəliyin yayılmasından yox, guya bunu yayan şəxsin kimliyinin üzə çıxmasından narahatdır. Görəsən, doğrudanmı, belədir?

Bəs milyonlar necə olur?

Eyni zamanda QIÇS-lə Mübarizə Mərkəzinin rəhbəri deyir ki, “Mərkəzdə bu xəstələrin şəkilləri yoxdur”. Qəribə deyilmi? Dünyada ölüm mələyi sayılan bir xəstəliyin daşıyıcısının şəkli mərkəzdə yoxdur. Guya, onlar bununla anonimliyi təmin edirlər. Halbuki hər bir xəstənin anketi, ev, iş ünvanı, şəkli olmalıdır. Məhz buna görə dövlət büdcəsindən, “Qlobal Fond”dan milyonlarla dollar ayrılır. O da sirr deyil ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının rəhbərliyi bu barədə məlumatlıdır. Onlar da bizim kimi, Azərbaycanda QIÇS daşıyıcılarının sayının bir neçə dəfə çox olduğu qənaətindədirlər. Elə Qədirovanın özü də bunun etiraf edir: “Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının ekspertlərinin belə bir fikri var ki, hər bir ölkədə bu rəqəm birdən ona qədər vurula bilər. Azərbaycan üçün bu rəqəmi təxminən beşə vururlar”.

Minlərlə virus daşıyıcısı!!!

Məlumat üçün bildirək ki, QIÇS-lə Mübarizə Mərkəzində 1115 nəfər rəsmi olaraq qeydiyyatdadır. Lakin Elnarə Əhmədovanın açıqlaması, Həqiqət Qədirovanın 30 virus daşıyıcısının nəzarətdən kənarda olmasını etiraf etməsi, nəhayət, iki gün öncə Gəncə şəhərində 9 nəfər QIÇS-linin aşkarlanması, “ölüm mələyi”nin daşıyıcılarının sayının 20-30 min olduğunu təsdiqləyir. Virus daşıyıcılarının çoxu nəzarətdən kənardır. Onlar hazırda da xəstəlik yayıcılarıdır. Deməli, günü-gündən vəziyyət ağırlaşır. Minlərlə insan, körpə, qadın, gənc bu xəstəliyin daşıyıcısına çevrilir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan kimi ölkələrdə vətəndaşların sağlamlıqları ilə davamlı məşğul olmaları, müayinədən keçmələri problemlidir, onda bu xəstəliyin daha da artacağı istisna olunmur. Yəqin, buna birbaşa məsuliyyəti Səhiyyə naziri daşımır: axı, burası Azərbaycandır.

Azərbaycan – QADAĞAN ZONASI

Yüz minlərlə insanın HIV/AIDS/QIÇS virusuna yoluxmasının məsuliyyəti ölkə başçısının da üzərinə düşür. Çünki vətəndaşlar analoqu olmayan səviyyədə xəstəlik daşıyıcısına çevrilirlər. Ən maraqlı məqam nədir? Bütün bunlarla bağlı Səhiyyə Nazirliyinin mövqeyini öyrənmək mümkünsüzdür. Buna görə də Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Cenevrədə yerləşən Baş ofisi ilə əlaqə yaratdıq. Ofisdən baş verənləri diqqətlə izlədiklərini bildirməklə yanaşı, bununla bağlı yerli nümayəndənin mövqeyini öyrənməyimizi tövsiyyə etdilər. Təəssüf ki, biz ÜST-ün Azərbaycan nümayəndəsi Kamran Qaraxanovla yenə danışa bilmədik. Bununla belə, yaxın günlərdə ÜST-ün Baş ofisinin və “Qlobal Fond”un mövqeyini öyrənməyə çalışacağıq.

Azad Akifoğlu (“Azadlıq” qəzeti, 20.07.07)

Mirzə Xəzərin Səsi: "Azadlıq" qəzeti: Dəhşətli SPID virusu, “ölüm mələyi” Azərbaycan vətəndaşlarını ağuşuna alıb

"Azadlıq" qəzeti: Dəhşətli SPID virusu, “ölüm mələyi” Azərbaycan vətəndaşlarını ağuşuna alıb