Mirzə Xəzərin Səsi

Məlahət Ağacanqızı

19 il əvvəl ağlıma da gəlməzdi ki, ”AZADLIQ” radiosu ilə 20 YANVAR faciəsini dünyaya yayan, əfsanəvi Mirzə Xəzər müəllimə məktub yazacağam. 19 il əvvəl baş verən FACİƏ ilə bağlı danışmaq istəyən milyonlardan biri də mən idim. Amma mənə elə gəlirdi ki, mən hamıdan kiçiyəm və hamıdan az baş verən FACİƏni dərk edirəm. Ümid BÖYÜKLƏRə idi. Mən böyüklərin BÖYÜKLÜK edəcəyinə möhkəm inanırdım. Necə ki, atam rəhmətə gedəndə, ancaq böyüklər BÖYÜK olmağı bacarmışdı. Onlar kiçikləri yas yerindən uzaqlaşdırsalar da,qadınların hönkürtüsünü, ağı səslərini eşidirdik. Evin KİŞİSİ-ŞAHI ölmüşdü. Anam üzünü cırmaqlayıb,saçlarını yolurdu. Çünki, o üzə və saçlara dəyər verən ölmüşdü. Düz bir il televizora baxmadıq. Düz bir il televizorun üstündən qara şalı götürmədik. Anam özü ilə bərabər televizorun da başına QARA YAYLIQ bağlamışdı. Bir il ərzində başı qara yaylıqlı televizora baxa-baxa ATA yoxluğunun faciəsini dərk etdik. Və “YETİM” sözünün ağırlığını çiyinlərimizdə hiss etdik. Anam bizi televizordakı əyləncələrdən uzaqlaşdırmaqla GÜCLÜ etdi. AİLƏ -Allah əcəli ilə rəhmətə gedən bir KİŞİyə görə bir il yas saxladı.

20 YANVARDA VƏTƏNİN sap-sağlam yüzlərlə övladı ŞƏHİD olmuşdu. Yüzlərlə günahsız Allah bəndəsinin canını almağa kimin haqqı var idi? Uşaq, böyük, qadın, kişi – qanla yazılan bir İMZAnın qurbanı oldu!

Niyə böyüklər BÖYÜK olmağı bacarmadı? Niyə kiçiklər FACİƏNİ dərk etməmiş televiziya kanalları əyləncə yarışmasına başladı, milli yasdan çıxdı? Təkcə Zeynəb xanım Xanlarova bir il yas saxladı. Səhnəyə çıxmadı, televizorda görünmədi.
Millət YETİM olduğunu dərk etməmiş ÖGEY ATAlar VƏTƏN üçün elçiliyə başladılar. Azadlıq yolunda ŞƏHİD olan övladlar üçün heç olmasa bir il yas saxlanılsaydı , VƏTƏNİN sinəsində QARABAĞ yarası açılmazdı, XOCALI soyqırımı baş verməzdi. Təqvimlə YAS saxlayanların təqvimində qara tarixlər çox olar.

20 YANVAR faciəsindən 19 il keçir. Amma hələ də həqiqətlər bizə qırıq-qırıq deyilir. Bəlkə, QIRIQ-QIRIQ bir ömür yaşamağımız da o səbəbdəndir. Başqalarının bədbəxtlikləri üstündə qurulan taxt-taclı ömür qırıq-qırıq olar.

19 il əvvəl yazdığım gündəliyi vərəqləyirəm:” /17 .01. 90 /...XI Qızıl Ordu meydanında bir tank dayandı. Adamlar tanka tərəf qaçdılar. Tankın sanki gözləri var idi. Ona tərəf qaçan adamları görüb durduğu yerdə qəzəblə fırlanmağa başladı. Adamlar “vaayy” deyib geri çəkildilər. Kimsə dedi “Yəqin tankçı sərxoşdur,qorxmayın!” İçimizə, üzümüzə dolan qorxu yox oldu...”. İki gün sonra həmin murdar SƏS sahibləri yenidən iyrənc səsləri ilə deyəcəkdilər: ”Qorxmayın, yəqin tankçı sərxoşdur!” Hələ qanlı hadisələrə iki gün qalmış dəmir tanklar Bakının ortasında qəzəblə insanların kölgəsini tapdalayırdısa, bir-iki gün sonra insanların bədənini tapdalayacağını BÖYÜKLƏR başa düşüb təhlükəsizlik tədbirləri görməli idilər. 19 il əvvəlki BAKI dəyişdiyi kimi, 19 -il əvvəlki insanlar da dəyişib. Divarlardakı güllə izlərinin üstünü rəngləyənlər AZƏRBAYCAN TARİXİNİN üstünü rənglədilər. Rənglənmiş TARİXdən qan iyi gələr.

 

20 YANVAR faciəsində ölənlərin sayını hələ də dəqiq demirlər. O vaxtlar yaralıların da sayı-hesabını bilən yox idi. “Gənclik” jurnalının əməkdaşları ilə “Respublika” xəstəxanasında yerləşdirilən xəstələrin yanına getmişdik. Bir neçə palatada olduq. Bütün palatalarda olan gənclər bir-birinə bənzəyirdi. Çinar boylu, enlikürək, mehriban çöhrəli gənclərə, ancaq nakişilər güllə ata bilərdi. Sanki nağıllarda təsvir olunan igidlərə DİVlər hücum etmişdi. Kişilikdən soraq verən üz cizgilərini indiki gənclərin üzündə az-az görmək olar...

 

20 YANVAR haqqında nə qədər yazsaq da azdır!
20 YANVARda ŞƏHİD olanlar üçün nə qədər ağlasaq da azdır!
Biz ŞƏHİDLƏRin qisasını ala bilmədik!
Biz ŞƏHİDLƏRİN ruhunu sevindirə bilmədik!

 

 

 

Cənnətdə olan ŞƏHİDLƏRİN ruhu cənnət Qarabağ üçün ağlayır.
Görəsən, AZƏRBAYCAN millətinin özünü dərk etməsi üçün daha hansı qurbanlar verilməlidir?
Bu millətin yolunda Nəsiminin dərisini soyublar.
Babəki hissə-hissə doğrayıblar.
Yüzlərlə dahi, qeyrətli ziyalını güllələyiblər.
Əliyalın insanların üstündən tankla keçiblər.
Cənnət Qarabağ düşmən tapdağı altındadır...
Daha hansı itkiləri verəndən sonra millət ayılacaq?

Xəlil Rza Ulutürk

 

Mirzə Xəzər

 

Mirzə Xəzər! And olsun sökülən dan yerinə;
Dan yeri tək pakizə, saf şerimi yazıram.
Bu paklığın uğrunda ölməyə də hazıram,
Qalmağa da hazıram.

 

Görməmişəm üzünü... Təbrizim, Rzam qədər,
Qardaşım Rüstəm qədər doğmamsan, yaxınımsan,
Ürəyimin başında
Məhəbbət axınımsan.

 

Sən qaldırdın səsini ən gərgin, çətin anda,
Şərin qanlı əlləri
Xalqımın boğazından
Bərk yapışıb sıxanda!
Var gücünü toplayıb
Az qala Qoşqarımı, Kəpəzimi yıxanda!

 

Sən ucaltdın səsini necə də müdhiş anda,
Avtomatlı horilla, neandertal sürüsü
Mənim telegüzgümü,
Yüz yürdən partladanda.
Bakı qar çovğununda... qar üstə göllənən qan,
Gecələr patrul gəzir, əlində dolu naqan.
Plaşının altındfa batareya işığı,
Görür, yerdən qaldırmır yaralı bir uşağı.

 

Sən ucaltdın səsini ah, necə müdhiş anda,
Yarımsatqın qəzetlər əqrəb kimi susanda,
Litva bəxtiyar imiş... qanı sel-sel axsa da,
Avropanı silkədi bağrından çıxan səda.

 

Fəryad qılan Xalqımın cınqırı da çıxmadı,
Yerbəyerdən uzanan
Hansı qanlı caynaqlar
Hulqumunu sixmadı?

 

Omba durdu “Pravda” mağaranın dibində,
Azərbaycana qarşı tapancası cibində!
Dilinin altında öd,
Milli sülhə çağıran dadsız, duzsuz bir öyüd!

 

“Moskovski novosti”, “İzvestiya” xəyanət,
Yerli “Kommunist” qəzeti yarı mərd, yarı namərd,
“Litqayeta” kəmfürsət... İqor Belyayev ilan –
Hər dəfə hayqıranda zəhər saçdı ağzından.
Xəlil Rza zindanda... Seyid Tahir Abbas da
Qandallanıblar... susur, dağ vulkanı olsa da.
Etibarın qolları paslı zəncir daşıyır,
Ramiz Duyğun köksündə zəlzələlər yaşayır.

 

Məhəmməd Tantəkinii gəmirir yüz canavar,
Görürlər ölməyib, yox... hələ yarı canı var.
Qafarlı Elmiranın qərarını saymadan,
Boğazlamış Bakını “Kalaşnikov”lu nadan.

 

Məktəbli Larisanın çantası qan içində,
Hökm eyləyir Moskva – Yaşa bu lal biçimdə!
Mirzə Xəzər! Səs saldın sən bu sükut anında,
Ağ bir ildırım oldun bəlkə qətrandan qara
Cahan asimanında,
Bir şəfa məlhəmiydi qaldırdığın səs-səda.

 

-- Bu dünyada otun, suyun, torpağın da yaddaşı var,
Sındırılmış bir budağın, söndürülmüş ocağın da
yaddaşı var.
Sən o günlər cahanda bəlkə yeganə səsim,
Ey mənim təbərrikim, tutiyəm, müqəddəsim!
Hayqır, qorxur səsindən qul ürəkli ağalar,
Səsin eşidilməsə, haqq-ədalət boğular.

 

Səndən necə çəkinir bu çaqqallar sürüsü,
Ayaq tozuna dəyməz generallar sürüsü.
Qan dənizi yaratmış admirallar sürüsü,
Muzdlu nökərləri qoy gəlsin, çəkməni öpsün.
Köpsün qoy acığından mağara sakinləri,
İçlərində qıvrılsın qəzəbləri, kinləri.

 

Sənə böhtan atdılar, özləri oldu ləkə,
Partlasın qəzəbindən böhtan, ləkə xadimi.
Neçə sülənən gəda –
Müstəmləkə xadimi!
Sənə böhtan atdılar “Kommunist”qəzetindən,
Maskalanmış, sarınmış bir iblis qəzetindən.
Tindən güllə atdılar... Xeyr, tutmadı səni,
Qaytarıb böhtançıya tuşlayıram gülləni:

 

--Əlli manat muzd aldın, ye, boğmalan, gəbər, öl,
Gəbərməsən, o muzdu Şahnəzərlə yarı böl!
Henrix Borovik ilə,
Belyayevlə yarı böl!
Mirzə Xəzər! Səsinlə göydə ulduzlar yanır.
Hər cümləndə işıqlı bir kəhkəşan saxlanır.
Mirzə Xəzər! O alçaq Azərbaycan deyil, yox,
Düşmənlərin hinində kor toyuqdu, las toyuq.
Çaşdım, toyuq söylədim, inan, qoca tülkü də
Ondan yüz qat şərəfli, ağbəxtdir bu ölkədə.
Yad önündə diz çöküb hər gün sülənən gədə
Yalan, böhtan qusduqca rəzilləşir get-gedə.

 

Mirzə Xəzər! Yamandır xəbərsizlik bəlasə--
Azərbaycana qarşı Moskvanın yapdığı sükut
blokadası!
Ölüm blokadası!
Susma! Qızıl – qırmızı qanlı imperiyanın
Yerə gəlir arxası,
Gəbərəcək darğası.

 

Səsin qulağımda yox, gözlərimin üstədir,
Şəhidlər türbəsində solmayan güldəstədir,
Səsin, inan, əzizdir Bəstə nigarım qədər,
“Çahargah”ım, “Segah”ım, “Şur”um, “Qatar”ım
qədər.

 

Susma! Hayqır cahana Ulutürkün səsini,
Yerin-göyün səsini, haqqın səs töhfəsini.
Əsirgəmə bəşərdən od saçan nəfəsini,
Səsin – bahar nəsimi, Cavid, Babək, Nəsimi!

Canavar zağasını dağıdır sənin səsin,
Təbərrikim, tutiyəm, gülnəfəs müqəddəsim,
Nu səadət, bu sərvət
Qəbrədək mənim bəsim...

 

Azərbaycan yaralı... yüz yerdən kəsim-kəsim...
Səsinə quzu kəsim.
Susma, ucalt hökmünü,
Ey mənim dadirəsim.

 

Ulutürkün vardırsa Xəzər kimi arxası,
Darmadağın olacaq bizə qarşı Kremlin
Sükut blokadası,
Ölüm blokadası!

 

 

Bakı, dördüncü gün
24 ocaq 1991

Mənbə: “Xəlil Rza Ulutürk – Uzun sürən gənclik” kitabı, Azərnəşr, 1993

 

 

 

 

DİNLƏ! Xəlil Rza: DAVAM EDİR 37 http://mirzexezerinsesi.mypodcast.com http://www.youtube.com/watch?v=02RpSToePQQ

*******************************************************************************************************************