Mirzə Xəzərin Səsi

Məlahət Ağacanqızı

source: Azadlıq qəzeti http://azadliq.az/?p=50163

Artıq bahar nəfəsi hiss olunur. Camaat qışdan çıxan sərçələr kimi sevinir. Görün, nə günə qaldıq ki, qazı-nefti bol olan ölkənin 60-80-100 kiloluq vətəndaşları bir damcı günəş istisi üçün 100 qramlıq sərçələr kimi sevinir. Yəqin ki, istedadlı şair Eldar Baxış sağ olsaydı “Sərçə millət” şerini yazardı: “Sərçə balasıdır millət bu saat, boynunu uzadıb dəndən ötəri…”

Qış fəsli şələ-küləsini yığıb getdi. Gedəndə yazın qulağına pıçıldadı ki, bir də qələt edərəm bu tərəflərə gələrəm. Burda böyüklərlə kiçiklərin, yuxarılarla aşağıların fikirləri, arzuları üst-üstə düşmür. Çox qorxulu yerdir. Təmiz qarı sevməyən insanlar, bir gün ətirli gül-çiçəyin də ləçəklərinə tüpürəcəklər. Əli möhürlülər hər işə qarışır, hətta fəsillərin yerini dəyişmək istəyirlər. Uşaqların xətrinə bir-iki gün qar yağdırdım ki, yazıqdırlar sevinsinlər, üzlərindəki yetim qəm-kədər yox olub getsin. Məmurlar isti otaqlarına girib səhərdən axşama kimi anam Təbiətin var-yoxuna söyüb, təhqir edirdilər. Burda yaşamaq, iş görmək, nəfəs almaq mümkün deyil. Heyf deyil Sibir çölləri… Nə qədər qar yağsa, şaxta olsa da, biri başını qaldırıb səni söymür, nifrətlə baxmır. Hərə başını salıb aşağı öz işi ilə məşğuldur. Gələn il Azərbaycana gələn deyiləm, qoy hamılıqla payızdan yaza hoppansınlar…
Qışı üşüyə-üşüyə yola salan, amma ən çətin anlarda da ruhdan düşməyən yaşı səksəni keçən bir rəfiqəm var. Boş vaxt olan kimi gedirəm yanına, maraqlı söhbətlərinə qulaq asıram. O, radioda qulaq asdığı xəbərləri siyasi icmalçılardan daha dəqiq şərh edib, proqnoz verir. Nənə deyir ki, bizim kənddə Güldəstə adlı bir dul qadın yaşayırdı. Arvadından bezən, anasından küsən bütün kənd kişiləri onun evində idi. Hətta bəzi kişilər küsüb evdən gedəndə Güldəstəyə yudurtmaq üçün qoltuqlarında bir boğça çirkli paltar da aparırdı. Güldəstə onları qəşəngcə yedirdib-içirdib, “sakitləşdirib” yola salardı. Amma bütün kənd arvadları Güldəstəni görəndə arxasını çevirib “əxlaqsız” deyib, bulaq başına qoymazdılar. Güldəstə gecə hamı yatandan sonra zülmlə evə su daşıyardı. Bir gün Güldəstəyə dedim ki, ay külbaş, niyə hər atadan-anadan küsəni, yolundan azanı evinə buraxırsan? O, başını aşağı salıb “neyləyim, üzümün yumşaqlığından, axmaqlığımdan heç kimə ”yox” deyə bilmirəm” zarıldadı…

Nənə donmuş əllərini ovuşdurub, üzümə baxıb bic-bic gülümsədi: deyirəm, bizim bu hökumət də Güldəstənin tayıdır. Kimi gəldi qucaqlayır, öpüb-oxşayır, qazını-neftini verib isidir. Kim nə istəyir, nə qədər istəyir paylayır, amma hörməti yoxdur, hamı ona arxa çevirir. Axşam odunum qurtarmışdı, köhnə qaloşlarımı peçə atıb qızındım. Ehh, hansını deyim?! Kül başına, ay Güldəstə hökumət: camaatın soyuqdan donur, acından qırılır, sən isə gecə-gündüz paylayırsan…

Nənənin danışdığı daha bir əhvalat: Bir uşaq qonşu hinindən bir yumurta oğurlayıb evə gətirir. Anası yumurtanı görəndə uşağı öpüb deyir: “Südüm sənə halal olsun, fərasətli çıxdın, toyuq oğurlasaydın, nə yaxşı olardı…”
Beləcə, oğruluğa bir yumurta ilə başlayan uşaq məşhur qoyun-keçi, buzov-inək oğrusu olur. Bir gün o yaxalanır. Məhkəmədə anasını görmək istədiyini bildirir. Anası gələndə oğlu ona son dəfə dilindən öpmək arzusunda olduğunu deyir. Ana dilini çıxardanda oğlu onun dilini dişləri ilə qopardıb yerə salır. Dili əlinə götürüb üzünü məhkəmə salonuna tutur: “Məni bu DIL bədbəxt etdi. Ilk dəfə bir yumurta oğurlayanda anam mənə cəza versəydi, səhvimi başa düşərdim…”

Mənim üçün çox maraqlıdır, bir gün Azərbaycanda VICDAN məhkəməsi qurulanda, Ana hökumətin Yazıçılar Birliyindəki, Təhsil, Müdafiə, Səhiyyə, Mədəniyyət Nazirliyindəki,… cinayətkar övladları kimin dilini yerindən qopardıb “Məni bu DIL əclaf, cani, vicdansız, oğru etdi” deyəcək?!

Məktəblərdə müxtəlif adlarla pul yığılanda artıq heç kim heyrətlənmir. Amma müəllimlərdən tualet açarı üçün 2 manat yığıldığını eşidəndə elə bildim tanış müəllimə zarafat edir.

Gör, bir zaman MÜQƏDDƏS sayılan müəllim nə günə qalıb ki, ondan məktəb tualetinin qapısını açmaq üçün açar pulu yığılır. Bir vaxtlar isə uşaqlar elə bilirdi ki, müəllimlər nə çörək yeyir, nə də tualetə gedir. Ah, səni yanasan bazar iqtisadiyyatı! Bütün sirləri açıb tökdün ortalığa. Qabaq tərbiyəli uşaqlar elə bilirdi ki, balacaları hacıleyləklər ata-analara hədiyyə edir. İndi isə körpələrin artıq ana bətnində rüşeym ikən bütün haqq-hesabdan xəbərləri olur. Dünyaya gəlməmişdən bağırları yarılır ki, “İlahi , mən hara gedirəm ...”.

Bir -iki gün əvvəl 5 yaşı tamam olan Ceyranı təbrik etmək üçün dostlar ürək sözlərini deməkdə elə bil yarışa girmişdilər. Ağzını açan “o gün olsun ki, toyuna gələk...” deyirdi. Balaca Ceyran ayağa qalxıb” Mən hələ ərə getmək istəmirəm, oxumaq istəyirəm. Çünki oxumaq bir dəfə var, ərə getmək min dəfə...” nitqini söyləyəndən sonra qaçıb yazı dəftərlərini gətirdi. Eh, uşaq hardan bilsin ki, Azərbaycanda oxumaq min dəfədir, ərə getmək bir dəfə. Heç birindən də barmağın bala batmır...

Deməli, müəllimlərin siyahısı tutulub ki, hərə 2 manat pul gətirsin, tualet açarı alsın. Tualetə girəndə içəridən, çıxanda isə çöldən qapını mütləq bağlasın. Xuliqan şagirdlər müəllimləri heç olmasa tualetdə narahat etməsin. Və başqa “qayğılar” dan xilas olmaq üçün mütləq müəllimin tualet açarı olmalıdır. Məsələn, şagird müəllimi hirsləndirəndə çıxıb dəhlizdə veyl-veyl gəzməsin. Açarını götürüb, sakitcə getsin tualetə, qapını içəridən bağlasın və anlasın ki, tualet çox gözəl məkandır. İstəsə dostlara mesaj çəksin, internetə bağlansın. Xülasə, kef eləsin. Açarı əlində, ağlı başında. Kimin nə həddi var, qapını döyüb onu narahat etsin. O dəqiqə ”Ay mədəniyyətsiz, görmürsən qapı bağlıdır ...” deməkdən çəkinməsin. Müəllimlikdən bezməsin, əksinə qürur duysun ki, avara məktəblərdə müəllim işləyir, xaraba küçələrdə kanalizasiya təmizləmir. Nə isə, xanım müəllimlərdən biri 2 manatı verməkdən imtina edib. Kişi direktor iclasda müəlliməni ayağa qaldırıb “Sən niyə açar üçün 2 manatı vermirsən, bəyəm tualetə getmirsən?” soruşub. Müəllimənin cavabını yazmıram. Elə sualın cavabını yazmazlar, mentalitetimizə ziddir. Bir də mən direktor deyiləm ki, başımdan yekə qələtlər edim...

Təsəvvür edin, 270 müəllimdən təkcə bir nəfər tualet açarı üçün pul verməkdən imtina edib. Qalanları hamısı qarnını tuta-tuta pulu verib, açarı alıb, qaçıb tualetə. Görərsiz ,bir azdan şagirdlərdən də tualet qapısının açarı üçün pul yığacaqlar. Bütün şagirdlər sevinə-sevinə pulunu verib, açarını alıb qoyacaq cibinə. Bir nəfər də etiraz etməyəcək. Sonra da ürəkbulandıran dərslərdən xilas olmaq üçün şagirdlər tualetdə oturub zəngləri sayacaqlar...

Misir Mərdanovun təzə tikilən məktəblərində , qəşəng, Avropa standartlarına uyğun tualetlərin qapılarına açar salmaq hansı “alim” məmurun “pul yemək” kəşfidir görəsən? Köhnə məktəblərin bəzilərində isə kanalizasiya sistemi işləmədiyinə görə tualetlərin qapısı möhürlənib. Xızı rayonu Giləzi kənd orta məktəbində olduğu kimi. Müəllimli, şagirdli hamı üz tutur qapısı olmayan tualetlərə - dağlara tərəf. Bizim dərdlərimizə ancaq uca dağlar minnətsiz qucaq aça bilər...

Yəqin ki, bir azdan məktəb tualetləri jeton, kart sisteminə keçəcək. Jetonu, kartı olmayan, mədəsi pozulan şagirdin, müəllimin “dəmir qollar” arasındakı halını təsəvvür etmək çətin deyil. Müəllimlər üçün ayrılan xüsusi tualetlər , rüşvət verməyən şagirdlərə analoqu olmayan bir mesajdır. Yəni, ay şagird, özünü korluğa qoyma, müəllim də bütün insanlar kimi yeyir-içir, mələk deyil, uça bilmir, kömək et, tələbatlarını ödəsin. Onsuz da, Azərbaycan təhsil sistemində pulun dövriyyəsi heç vaxt pozulmur: atalar analara, analar uşaqlara, uşaqlar müəllimlərə, müəllimlər direktora, direktor nazirə, nazir isə prezidentə pulu ötürür. Prezident də millətə maaş paylamaq üçün ayda iki –üç dəfə qalxır göyə. Azərbaycan sərhədini tərk edənədək təyyarədən pulları sovurur havaya. Yenidən, Sizif taleli atalar ağır daşların altından, hündürmərtəbəli binaların damından it zülmü ilə AÇAR pulu yığırlar.

P.S. Xalqın cibinə girib oğurluq edənlərin “tualet kabinet” lərinın qapısını isə heç bir açarla açmaq olmur. Başqa çarə yoxdur, gərək təpiklə açaq...

 

 

 

 

 

 

Noyabrın 29-u dəyərli ziyalı, Azad SÖZ fədaisi, unudulmaz Mirzə Xəzərin doğum günüdür. Görünür, qədərdən qaçmaq olmur. Ürəklə, ərklə iki qəzetə yazı yolla, yayınlansın, amma baş redaktorlarının üzünü görmək, səsini eşitmək mümkün olmasın: Qürbətdəki - Mirzə Xəzərin Səsi”, Zindandakı - “Azadlıq” ! Sizin üçün BİZlər çox darıxdıq!
Ah, səni zalım “kader”...

 

 

 

”...2004-cü ildə bəzi layihələrimi həyata keçirmək ümidi ilə Bakıya getdim. Qəzet buraxmağa başladım. Təəssüf ki, imkan verilmədi. Düz bir aydan sonra mənə xəbər göndərildi ki, qəzeti bağlayım, özüm də dərhal, yubanmadan Bakını tərk edim. 2004-cü il fevralın 13-də Bakını tərk etməli oldum...”.
Bu ürəkağrıdan sözlər Azərbaycan jurnalistikasında əvəzsiz, fərqli xidmətləri olan, Qanlı 20 Yanvarda “Azadlıq” radiosundan ilahi SƏSi ilə millətin enerji mənbəyinə çevrilən, əfsanəvi Mirzə Xəzər müəllimin mühacirətdə yaşayan həmkarımız Elbəyi Həsənliyə verdiyi müsahibədəndir. Bloqların birində oxuduğum müsahibənin başlığında Əlixan Səmədovun “Sən gəlməz oldun...” məşhur balaban ifası da yerləşdirilib. Məncə, əziz, unudulmaz insanların həsrətinə ən dəyərli şərhdir o nəğmə...

 

 

 

 

Saxtakarlıqla, fırıldaqla hakimiyyətə gələnlər azad, düz söz aşiqlərini, fədailərini sevmədilər, sevə də bilməzdilər. Əksinə, qurduqları müxtəlif qara planlarla onları “Sən gəlməz oldun...”luq etdilər. Qədərə bax ki, sayı-hesabı bilinməyən qəzetciklər içində “Mirzə Xəzərin Səsi”nə yer olmadı. Çünki yayımlanmağa başladığı cəmi bir ayın içində o AZAD SƏS saxta, yaltaq qəzetlərin zıqqıltılı,xəstə səsini batırdı. Mirzə Xəzər Azərbaycan gerçəkliyini, dərdlərini dünyaya hayqıranda indi iqtidarda olanların əksəriyyəti qorxusundan yarasa ömrü yaşayırdı. Gör, kimlər kimin səsini batırmağa çalışdı!
Eşidirsənmi, zalım “kader” ?!..

 

 

 

 

Azərbaycanda söz azadlığına, azad düşüncəyə, haqlı tənqidə AÇIQ formada təzyiq, repressiya 2004 –cü ildən başladı ( əslində heç əvvəl də haqqın tərəfində olanların başına tac qoyulmurdu).

 

2004-cü il: Mirzə Xəzərə “qəzeti bağla, yubanmadan Bakını tərk et...” dedilər...

2005-ci il: Elmar Hüseynovu evinin qarşısında odlu silahla qətlə yetirdilər...

2006-cı il: Mirzə Sakit həbs edildi, Bahəddin Həziyev ağır fiziki işgəncələrə məruz qaldı...

2007-ci il:Qənimət Zahid, Eynulla Fətullayev həbs edildi...

2008-ci il :Aqil Xəlil bıçaqlandı...

2009 - cu il: Adnan Hacızadə, Emin Milli həbs edildi...

 

 

 

Qarşıdan 2010-cu il gəlir. Kimin cibinə narkotik qoyulacaq, şərlənəcək, həbs ediləcək, qətlə yetiriləcək? Növbə kimindir? Bəlkə bu qədər həyasızlıq, namərdlik yetər?! Ey AZAD SÖZ cəlladları, qanlı əlinizdəki baltanın sapının çürüdüyündən xəbəriniz varmı? Bir gün sapı çürüyən balta göydə fırlanıb öz başınıza dəyəcək... Azərbaycan bir AİLƏnin dədəsinin, türklər demiş, “çiftliyi” deyil. Muzdlu jurnalist olmadıqları üçün təzyiqə, təqibə, şərə-böhtana məruz qalan, qürbətə üz tutan insanları sevmək, dəyər vermək zamanıdır. Qələmi ilə bərabər əqidə dostlarını, SÖZü, Vətəni satıb özünə xaniman quranlar isə bir gün yatdığınız yerdə sinənizə xəcər saplayacaq. Yetər ki sizin verdiklərinizdən artıq para təklif edən olsun. Satqınlarda, fahişələrdə sədaqət olmur...

 

 

 

 

Eyiblər içində tərifdən məst olmaq axmaqlıq əlamətidir. Ağıllı ailə başçısı hətta ən balaca övladının haqlı tənqidinə də hörmətlə yanaşmağa borcludur.
Çox vaxt macəra filmlərdə, xəzinə əldə etmək istəyənlər, xəzinənin yolunu onlara göstərən bələdçini, şahidləri öldürürlər. Düz 16 ildir zorla, fırıldaqla hakimiyyətə gələnlərin sayəsində canlı macəra janrında nümayiş olunan “teleseriala” baxırıq. Azərbaycan özü boyda ekrandır. Millət serial xəstəsi olub. Evi zibil içində, qazanı boş olan teleserial fanatları televizorun qabağında can verməyi özlərinə şərəf sayırlar...

 

 

 

16 ildir nümayiş olunan ”serial” da məqsəd, azad, müstəqil dövlət qurmaq, Qarabağı geri almaq deyil . Əsas məqsəd bir AİLƏni “xəzinə”nin üstündə oturtmaqdır. ”Filmin” ssenarisi belə yazılıb. Qurbanlar ağıllı, savadlı, qeyrətli sənət adamlarıdır. Şairlərin, yazıçıların, rəssamların, ümumiyyətlə SUSanların o “filmə” heç bir dəxili yoxdur. Onlara epizodik rollarda da yer verilməyib, çünki ömürlük tamaşaçı biletləri var: təqaüd, fəxri ad,medal...

 

 

 

“Tamaşaçı” statusuna malik olanların dünya – aləm veclərinə deyil, sevindiklərindən çırtıq çalıb rəqs edirlər. Rəqqasələr sözləri ilə deyil, hərəkətləri ilə fikirlərini izah edir. Ziyalısı rəqqasəyə dönən millətin məzarları üstündə toyxana qurular...
Azərbaycan atmosferindən “oyun” havasının ölüm sədaları eşidilir...

 

 

P.S. Bəzən ağıllı rejissor, varlanmaq ehtirasından CƏLLADa dönənlərə dərs vermək üçün ssenarini dəyişir. Məsələn, ”xəzinə” nəyə sahib olan acgöz, tamahkar qəhrəmanı uçurumun dibinə dığırladır...