Mirzə Xəzərin Səsi

Məlahət Ağacanqızı

Bir vaxtlar Azərbaycan ATAlar SÖZü dilimdən düşmürdü. Nə iş görürdümsə ATAlar sözündən bəhrələnib edirdim. Uzun müddət “Halva halva deməklə ağız şirin olmaz” atalar sözü ilə oturub- dururdum. Qul kimi işlədim, səbr etdim , amma heç vaxt halva şirinliyindən xəbərim olmadı. Əlini ağdan qaraya vurmayanlar mənim hazırladığım HALVAnı yellənə-yellənə yeyib, mənə bir damcı da vermədilər.

Sonra “Susmaq QIZILDIR, danışmaq DƏMİR” atalar sözü 15 il ATAma od vurdu, mən isə susdum.Və başa düşdüm ki, VƏTƏNi, ATAnı, ÖZÜnü oddan qorumaq üçün danışmalısan. Danışmaq yox , lazım olanda lap qışqırmalısan. İndi mən ATAlar SÖZü üzrə ən fəal düşmənşünasam. Düzdür, mən dəyərli dostum Vasif Sadıqlı-O.Kamil kimi folklorumuzun bicliklərini təhlil etmək qüdrətinə malik deyiləm.Olsun!Necə təhlil etsəm də Vasif bəy məni nə danlayandı,nə də barmaqlarıma xətkeşlə döyən.Ünvanımı bilmir.

Nodar Dumbadze “Ağ bayraqlar”ı yazmaq üçün altı ay həbsxanada özünü dustaq edib.Və kamera yoldaşlarından heç kəs onun yazıçı olmağından şübhələnməyib.Səhv etmirəmsə Mirzağa Əliyev ölüm səhnəsini inandırıcı oynamaq üçün ağır yaralanmış itin əzablarını müşahidə edib.Həyat təcrübəsi olmayan, insanlardan uzaq olan yazıçının yazdıqları boğazdan yuxarı yazılar, aktyorun oynadığı rol isə inandırıcı olmaz. Onlar üçün fantastika, macəra yazmaq ,yalandan səhnədə qəhrəman olmaq zor deyil. Amma real həyatdan yazmaq ,səhnədəki rolunu inandırıcı oynamaq üçün insanlara qaynayıb qarışmalısan, onlar kimi yaşamalısan. Yoxsa “Bəxt üzüyü” filmindəki Moşu kimi səhərdən –axşama kimi “Xoşbaxtlığ, xoşbaxtlığ...”deməkdən başqa çarə qalmaz.

Hal-hazırda Azərbaycanda qışqırmağa malik olan yeganə YER
www.adyazar.az saytıdır. Kim nə vaxt istəyir sayta girib kefi istədiyi qədər qayçılanmadan QIŞQIRIB gedir. Araşdırma aparılsa məmləkətmizdə ən sağlam vətəndaşlar “Adyazar” ın oxucuları olar. AZADLIQ olan yerdə xəstəlik nə qələt edə bilər.

Sovet illərində bir qrup Azərbaycan şair və yazıçıları Şamaxıya gəzməyə gediblərmiş. Meşəyə girəndə ,adını yazmaq istəmədiyim, hörmət etdiyim ,çox sakit təbiətli ŞAİR katibə yaxınlaşıb deyib: “Çox xahiş edirəm, icazə verin meşənin dərinliyinə gedib qışqırım”. Şair icazə alandan sonra, meşənin dərinliklərinə gedib və doyunca qışqırıb. Yaşı yetmişi keçən ŞAİRin indiyədək üzündə körpə təbəssümü var. Çünki vaxtında içinə yığılan ağrı-acını Şamaxı meşəsinə boşalda bilib.

Dünyanın inkişaf etmiş bir çox ölkələrində QIŞQIRMAQ istəyən insanlar üçün xüsusi meydanlar var.Ürəkləri istədikləri vaxt gedib doyunca qışqırırlar. Daha hirslərini qab sındırmaqla, arvad döyməklə, kişi söyməklə, barmaqlarını dişləməklə, saçlarını yolmaqla, üzlərini cırmaqla ... soyutmurlar. Biz isə evdə pıçıltı ilə danışsaq da, qonşu divarı döyüb əmr edir: ”Yavaş danışın, dalaşmayın !”. Nazik divarların, gərilmiş əsəblərin ucbatından ailəliklə “HİM-CİM” kursuna yazılmışıq. Başqa çarə yoxdur.Yoxsa məhəllədə biabır alarıq.Amma kiçik oğlum çox dəcəl olduğuna görə him-cim anlamır. Bir də gördün pəncərəni açıb qışqırır: ”Tüpürüm belə həyata!” .Cəza vermək istəyəndə, deyir ki, Azərbaycan dilinə tərcümə edilən sevimli filmində, sevimli qəhrəmanı elə deyirsə, demək çox yaxşı sözdür. Partapart, necə gəldi tərcümə edilən filmlərdən övladlarımızın leksikonu əcaib sözlərlə “zənginləşdiyinə” görə telerəhbərliyə valideynlər adından təşəkkür edirəm.

Diriykən, bu boyda məmləkətdə ürəyimizə yığılanları boşaltmağa bir yer yoxdursa, öləndə vəziyyətimiz çox ağır olacaq. Meyitimiz darısqal məzarda gecə-gündüz “Ürəyim sıxılr! Başım ağrıyır! Məni qıdıqlama!...” qışqıracaq. Qəribə camaatıq, vallah! Öləndən sonra ÜSYANa başlayırıq. Onun da İnkir -Minkir bir dəqiqənin içində qarşısını alır.

Son vaxtlar artan intiharlar, ürək partlamaları, faciəli hadisələr QIŞQIRMAĞA yerin olmamağı səbəbindəndir.Bir damcı səsin çıxan kimi ya səssizcə başın kəsilir, ya bədənin doğranır, ya boğazına kəndir keçrilir. Mənim vəziyyətim isə çox ağırdır. Ulu babalarım Xızı dağlarında kefi istədikləri qədər qışqırıblar, hündürdən danışıblar. İndi mənə irsən keçən QIŞQIRMAQ azarı içimə yığıldıqca şar kimi şişirəm. Artıq dözə bilmirəm! Tezliklə Xızı, ya da Şamaxı meşələrində gedib doyunca qışqırmasam ŞARa dönən canım partlaycaq. Başımda bəd fikir qurdu var- gəl edir: ” Bəlkə Azərbaycanda heç meşə qalmayıb ,onda şarını necə boşaldacaqsan ?!”.
Mənim üçün çox maraqlıdır, Odlar yurdum Azərbaycanda “GÜL- ƏYLƏN-YAN!” bayramları təşkil olunursa, niyə “GÜL- QIŞQIR-YAN!” bayramı yoxdur?! Axı, qışqırmaq üçün nə maddi vəsait lazımdır, nə də Hacıbala Abutalıbovun ora-bura qaçıb boş yerə enerji sərf etməsi. Savadlı bir adam oturub MERİN Bakının süniləşməsinə sərf etdiyi enerjini hesablamış olsa, alınan cavabdan, mən də daxil olmaqla, hamının ağzı açıq qalar.

Bu yaxınlarda şahidi olduğum bir hadisəni unuda bilmirəm:Yaşlı bir kişi üzbəüz onunla alver edən cavan oğlandan su istədi.Cavan oğlan ” Gəl özün apar. Mənim benzinim qurtarıb” deyəndə yaşlı kişi eyni ilə Merimiz kimi quş kimi uçub, su butulkasını oğlandan aldı. Görünür benzin bakı dolu idi.

Bir –iki gün əvvəl oğlum Bayqurd bağçamızdakı ağaclara dırmaşıb müxtəlif heyvan səsləri çıxarda –çıxarda qışqırırdı:
-Dostlarım gəlin! Tarzan sizi səsləyir! Meşəmiz təhlükə qarşısındadır!
Nənəsi dözməyib üstünə qışqırdı:
-Düş aşağı, yıxılarsan, qulaqlarım batdı.
Bayqurd isə daha da hündürdən qışqırmağa başladı:
-Düşmürəm!Sən öz meşəni qoruyub həyatını yaşamısan, imkan ver mən də öz meşəmi qoruyum ,həyatımı yaşayım! Yoxsa birinci sənə hücum edərik...