Mirzə Xəzərin Səsi

BU GÜN RƏSULZADƏNİN DOĞUM GÜNÜDÜR

Bu gün Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyətinin banisi, milli öndər Məmməd Əmin Rəsulzadənin doğum günüdür. Öndərin anadan olmasının 123-cü ildönümünü Müsavat Partiyası onun doğulduğu Novxanı qəsəbəsində qeyd edəcək. Bu gün saat 12:00-da

M.Ə.Rəsulzadənin Novxanıdakı heykəlinin önündə mərasim keçiriləcək. Sonra milli öndərin Novxanı qəbiristanlığında uyuyan doğmalarının məzarları ziyarət olunacaq. Mərasimdə M.Ə.Rəsulzadənin nəvəsi Rəis Rəsulzadə və digər qohumları da iştirak edəcək.
İldönüm ərəfəsində sevindirici hadisələrdən biri tarixçi-jurnalist, Bakı Dövlət Universitetinin baş müəllimi, M.Ə.Rəsulzadə İrsini Araşdırma Fondunun rəhbəri Nəsiman Yaqublunun bu günlərdə Türkiyəyə gedərək, bu ölkənin arxivlərində araşdırmalar aparmasıdır. Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyinin mədəniyyət və tanıtma müşavirliyinin dəstəyi ilə qardaş ölkədə olan N.Yaqublu Bakıya son dərəcə maraqlı arxiv materialları gətirib. Səfərin reallaşmasında göstərdiyi köməyə görə Türkiyə Cümhuriyyətinin Azərbaycandakı səfirliyinə, həmçinin Fəthi bəy Gədikliyə təşəkkürlərini bildirən tədqiqtatçı-jurnalist səfərin məqsədinin Türkiyə arxivlərində Azərbaycanla, mühacir mətbuatımızla və Sovetlər dönəmində Türkiyədə yaşamış siyasi xadimlərimizlə, xüsusən də M.Ə.Rəsulzadənin fəaliyyəti ilə bağlı sənədlər toplamaq olduğunu qeyd etdi: “Azərbaycanın görkəmli dövlət xadiminin fəaliyyəti ilə bağlı Ankarada çoxlu materiallar mövcuddur. Türkiyədə olduğum müddətdə üç istiqamətdə araşdırmalar apardım: birincisi, Türkiyə Cümhuriyyətinin Başbakanlıq arxivində, ikincisi Ankaradakı Milli Kitabxanada, üçüncüsü isə şəxsi arxivlərdə oldu. Mən Ankarada olarkən Milli Kitabxananın 60 illik yubileyi keçirilirdi. Onlara bildirdim ki, M.Ə.Rəsulzadənin də bu kitabxananın formalaşmasında müəyyən rolu olub. Çünki 1950-ci illərdə o, bu kitabxanada işləyib və fonda özünün çoxlu sayda kitablarını bağışlayıb”.
N.Yaqublunun fikrincə, Türkiyədə araşdırma aparmağın vacibliyi həm də ondadır ki, burada çoxlu sayda azərbaycanlılar mühacirətdə yaşayıb, milli istiqlal mübarizəsini davam etdiriblər. Kitablar, jurnallar, qəzetlər çap etmiş, konfranslar və digər tədbirlər keçirmişlər: “Bu zəngin irsi araşdırmaq və Azərbaycana gətirməyin vaxtı çoxdan çatıb. M.Ə.Rəsulzadənin, M.B.Məmmədzadənin, Ç.Göygölün, M.S.Aranın, Ə.Qaracanın, M.Kəngərlinin şəxsi arxivlərinə biz sahib çıxmalıyıq. Bu həm də Azərbaycanın zəngin sərvətidir. Yaşadığımız həqiqət dolu tarixdir. Əks halda, bu sənədlər itəcək və gələcək nəsil böyük bir sərvətdən məhrum olacağıq”.
Təəssüf ki, Azərbaycanın mövcud hakimiyyətindən Şərqdə ilk demokratik respublikanın qurucusu, Azərbaycanı dünyaya tanıtmış M.Ə.Rəsulzadə şəxsiyyətinə qarşı qısqanclıq, ögey münasibət hələ də davam edir. Təsadüfi deyil ki, öndərin adının əbədiləşdirilməsi istiqamətində neçə illər öncə nəzərdə tutulan planların heç biri hakimiyyət tərəfindən həyata keçirilmir. Onun Bakı Dövlət Universitetinin qarşısında büstünün qoyulacağı yer də boş saxlanılır. Həmçinin Elçibəy hakimiyyəti dövründə Abdulla Şaiq adına Kukla Teatrının binası ilə üzbəüz bağda M.Ə.Rəsulzadənin heykəlinin ucaldılması üçün geniş ərazi ayrılsa da, heykəlin hazırlanmasına imkan verilmir. Əsərlərinin çap olunmasına dövlət səviyyəsində qayğı göstərilmir. 1994-cü ildə M.Ə.Rəsulzadənin 110 illiyininin keçirildiyi zaman mərhum dövlət başçısı Heydər Əliyev milli öndərin Ev Muzeyinin yaradılacağını bildirsə də, bu məsələ də həll olunmamış qalır.
Bütün həyatını Azərbaycanın müstəqillik mübarizəsinə həsr etmiş, bu yolda məhrumiyyətlərlə üzləşmiş dahi şəxsiyyət M.Ə.Rəsulzadəyə qarşı belə bolşevik münasibətinin davam etdirilməsi heç kimə başucalığı gətirmir. Azərbaycan hakimiyyətinin başında dayananlar unutmamalıdırlar ki, önündə diz çöküb öpdükləri bayrağın müəllifi məhz M.Ə.Rəsulzadədir.
Etibar SEYİDAĞA

("Yeni Musavat" qəzeti, 31.01.2007)